Μάθε, παιδί μου, γράμματα: Παιδεία, εκπαίδευση, αναλφαβητισμός

Η γνωστή ταινία του Θοδωρή Μαραγκού, που έδωσε τον τίτλο στην ανάρτηση, αντικατοπτρίζει γλαφυρότατα, μεταξύ άλλων,  τον ίδιο προβληματισμό που περιέχεται στο άρθρό του Γ.Μ. Σηφάκη (Έκφραση-Έκθεση Γ' Λυκείου, σελ.24-26). Πώς δήλαδή χρεοκόπησε το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, εξαίτίας της αντίληψης ότι η γνώση - καθοδηγούμενη πάντα από το κράτος-  αποτελεί το όχημα βελτίωσης της κοινωνικής θέσης, γεγονός που οδήγησε στην ανάπτυξη της ωφελιμιστικής και χρησιμοθηρικής  διάστασης της εκπαίδευσης, εις βάρος του μορφωτικού χαρακτήρα της παιδείας.

Φυσικό περιβάλλον - Οικολογία - Πυρηνική ενέργεια

Δείτε λίγο το βίντεο που ακολουθεί...

Τρόποι ανάλυσης θέματος και χώροι άντλησης υλικού για τα ζητούμενα.

Ανάλυση θέματος

Για να συγκεντρώσουμε το υλικό για ένα θέμα, πρέπει να το αναλύσουμε.

Τα κειμενικά είδη ως επικοινωνιακά πλαίσια.

Ας δούμε, λοιπόν, τα κειμενικά είδη...

Απαρχές και βασικά χαρακτηριστικά της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

Η ανάρτηση αυτή αποτελεί ένα είδος προπομπού για μια καινούρια σελίδα του ιστολογίου με τίτλο "Νεοελληνική Λογοτεχνία. Από τον Διγενή στην Κατερίνα Γώγου" και περιεχόμενο ένα διάγραμμα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας γενικότερα αλλά και όπως παρουσιάζεται στις δημοσιεύσεις αυτού του ιστολογίου.

Νίκος Λυμπερόπουλος, ένας καβαφικός χαρακτήρας.

Η ανάρτηση που ακολουθεί, ένα αποχαιρετιστήριο αφιέρωμα στον ποδοσφαιριστσή Νίκο Λυμπερόπουλο, γράφτηκε την επαύριο του αγώνα της Εθνικής Ελλάδος και δημοσιεύτηκε στο προσωπικό μας ιστολόγιο. Σκέφτηκα ώστόσο ότι το ήθος του συγκεκριμένου προσώπου, του Νίκου Λυμπερόπουλου, συνάδει με τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα του afterschoolbar, καθώς τα στοιχεία του χαρακτήρα του είναι τέτοια που παρέχουν όλα τα εχέγγυα ότι μπορεί να εκληφθεί ως θετικό πρότυπο.. |Σας εύχομαι καλό καλοκαίρι.

Από την "Ασπίδα του Αχιλλέα" στην "Ασπίδα" του Αρχίλοχου μέσω του Β3 του Γυμνασίου Αρχαγγέλου

Η σημερινή ανάρτηση πηγάζει κι εκπορεύεται από το πλατωνικό "παίζειν μετά σπουδής" καθώς αναμιγνύει την εκ προοιμίου εκπαιδευτική πρόθεση που υπάρχει στις δημοσιεύσεις ενός εκπαιδευτικού ιστολογίου, με  μια διάθεση κατά τι... σαρκαστική και παιχνιδιάρικη.  Το γεγονός ότι ίσως είναι ο επίλογος των φετινών φιλολογικών αναρτήσεων, κάτι λέει για τη φιλοσοφία του παρόντος ιστολογίου...

Ένα Μανχάταν στο Λ.Α.

Τίποτα παράξενο... Πώς τα Φιλιατρά στο δρόμο για να γίνουν ένα μικρό Παρίσι, έχουν το δικό τους λιλιπούτειο πύργο του  Άιφελ; Έτσι κι εδώ...

Ονειρεμένα τοπία από την Α' Γυμνασίου Παραδεισίου

Στα "Γυάλινα Γιάννινα", ο Μιχάλης Γκανάς γράφει για την πατρίδα του.

Από το "Γιοφύρι της Άρτας" στα μανιάτικα γιοφύρια μέσω των μαθητών του τέως Γ4 του Γυμνασίου Αρχαγγέλου.

   Αινιγματικός και  δαιδαλώδης ο τίτλος; Ειδικότης μου!

Φανταστικές ιστορίες 2. Οι ιστορίες μυστηρίου των μαθητών του Α3

   Στο ποίημα του Λάμπρου Πορφύρα "Στερνό παραμύθι", βασιλοπούλες, καλοκυράδες και λοιποί ήρωες παραμυθιών σχηματίζουν μια πομπή για να αποχαιρετήσουν την ετοιμοθάνατη γιαγιά που τους ζωντάνεψε με τις ιστορίες της. Τώρα, θαρρώ πως σιγα -σιγά σχηματίζεται μια άλλη πομπή στην οποία ο Πόε, ο Λαβκραφτ, ο Κινγκ κι οι λοιποί συγγραφείς μυστηρίου έρχονται για να καλωσορίσουν τους μικρούς λογοτέχνες της Α' Γυμνασίου Αρχαγγέλου στο κόσμο της λογοτεχνίας του φανταστικού!

Ποιήματα για την ποίηση. "Τα δώρα " (Μίλτος Σαχτούρης) = "Στο παιδί μου" (Μανόλης Αναγνωστάκης)

  Παραδοσιακά, όταν διδάσκω Λογοτεχνία στην Γ΄ Γυμνασίου, ξεκινάω με το ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη "Στο παιδί μου", το οποίο διατρανώνει, πέρα από το αναφαίρετο δικαίωμα των ανθρώπων στην αλήθεια, το χρέος του ποιητή (περισσότερες λεπτομέρειες εδώ). Η ποίηση λοιπόν, είναι ο θεματοφύλακας της αλήθειας. Η ποίηση είναι ο ακοίμητος φρουρός των ανθρώπων και τους υπενθυμίζει την αλήθεια, πίσω από τα παραμύθια όσων προσπαθούν να τους ποδηγετήσουν είτε παρουσιάζοντας μια ψευδώς ειδυλλιακή εικόνα των πραγμάτων είτε τρομάζοντας τους με φανταστικούς εχθρούς και κινδύνους. Φέτος θα κλείσουμε την χρονιά με ακόμα ένα αυταναφορικό ποίημα -ένα ποίημα που μιλάει για την ποίηση. Πρόκειται για "Τα δώρα" του Μίλτου Σαχτούρη.

Φανταστικές ιστορίες. Μέρος 1ο : Οι ιστορίες μυστηρίου των μαθητών του Α2

  Ο τίτλος της ανάρτησης είναι λογοπαίγνιο, αλλά δεν είναι ευφυολόγημα. Είναι αλήθεια... Οι ιστορίες που έγραψαν οι μαθητές του Α2 και του Α3 του Γυμνασίου Αρχαγγέλου με αφορμή το αφήγημα της Μαρίας Ιορδανίδου "Τα φαντάσματα" είναι ιστορίες μυστηρίου και φαντασίας. Άρα φανταστικές. Κι όλες τους -διασκευές, αστικοί θρύλοι, επινοημένες εξ ολοκλήρου από τα ίδια τα παιδιά - είναι καταπληκτικές. Άρα... φανταστικές!!!

Η Έξοδος της "Ελένης". Κι έτσι τελειωσε κι αυτή η ιστορία...

   Ακριβώς έτσι όμως, καθώς με αυτά τα λόγια του Χορού ολοκληρώνεται η τραγωδία... Πριν τελειώσει όμως είχαν μείνει κάποιες εκκρεμοτητούλες...

Μικροί Κριτικοί. Μαθητές του Γ2 και του Γ3 του Γυμνασίου Αρχαγγέλου σχολιάζουν και ερμηνεύουν ποιήματα του Καρυωτάκη.

   Σ΄ ένα υστερότερο ποίημα του με τίτλο ..."Υστεροφημία" (κι από τα πλέον αγαπημένα μου, τόσο ώστε να το μελοποιήσω κάποτε), ο Καρυωτάκης αναφέρει πως φεύγουμε από τα βράδια του Απριλίου για τα σκοτεινά βασίλεια πέρα εκεί ακολουθώντας τις επιταγές της άμετρης Φύσης που χρειάζεται το θάνατο μας κι εκφράζει την επιθυμία και την ελπίδα δέκα στίχοι τουλάχιστον να μείνουν, έστω και σαν μήνυμα ναυαγού που φτάνει αργά... Και να που τόσα χρόνια μετά, αποκαλύπτεται μια ακόμα στη σειρά γενιά ανθρώπων που ασχολούνται με το έργο του!  Πρόκειται για τους μικρούς κριτικούς από το Γ2 και το Γ3 του Γυμνασίου Αρχαγγέλου...

Πασχαλινά έθιμα Αρχαγγέλου. Της Παναγιώτας Κ. από το Α2 . (Με αφορμή την "Πασχαλινή ιστορία" του Παντελή Καλιότσου).

Η σημερινή ανάρτηση περιέχει την εργασία που ετοίμασε αυτοβούλως η Παναγιώτα  από το Α2 του Γυμνασίου μας με αφορμή την "Πασχαλινή ιστορία" του Παντελή Καλιότσου... Σ΄ευχαριστώ πολύ, Παναγιώτα!

Το Γ' Στάσιμο της "Ελένης"

   Με το τέλος του Δ΄Επεισοδίου της Ελένης, οι πρωταγωνιστές του δράματος, ο Μενέλαος κι η Ελένη, αποχωρούν δια παντός απ' τη σκηνή. Δεν θα τους ξαναδούμε (αλλά προφανώς θα ξανακούσουμε για αυτούς).

Υποθετικά τραγούδια

Με τη Γ' Γυμνασίου ασχοληθήκαμε στο μάθημα της Γλώσσας με τις δευτερεύουσες υποθετικές προτάσεις και τους υποθετικούς λόγους. Τα παιδιά συγκέντρωσαν, λοιπόν, τραγούδια της ελληνικής μουσικής σκηνής -από όλα τα ρεπερτόρια- που στους στίχους τους περιέχουν υποθετικούς λόγους. 

Στην ανάρτηση αυτή, μπορείτε να διαβάσετε μια υποθετική ιστορία που έγραψα εγώ και ντύνεται μουσικά με τα "υποθετικά" τραγούδια. Το θέμα της ιστοριούλας είναι ρομαντικό, όπως και των περισσότερων τραγουδιών, και οι περισσότεροι μελοποιημένοι υποθετικοί λόγοι που θα ακούσετε είναι -όχι τυχαία- του μη πραγματικού. Να ζητήσω μόνο συγγνώμη από τους μαθητές γιατί δε συμπεριέλαβα όλα τα τραγούδια που μου έδωσαν αλλά ένα αντιπροσωπευτικό τους δείγμα.

Το μόνο πάντως που δεν υποτίθεται αλλά εννοείται στην όλη υπόθεση είναι ότι  η ανάρτηση φτιάχτηκε με μεράκι και ελπίζω να την απολαύσετε!

Όμορφη και παράξενη πατρίδα. Κολάζ των μαθητών του Γ2 και του Γ3 εμπνευσμένα από το "Άξιον Εστί"

    Μολονότι ως κοινωνία περνάμε το τελευταίο διάστημα "περιμένοντας τους βαρβάρους" (υπό την μορφή -ξέρετε τώρα...- "πολιτικού αναμορφωτή" κτλ), δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως έχουμε μια "όμορφη και παράξενη πατρίδα", η οποία  -για να παραπέμψω στην εξαιρετικά επίκαιρη ξαφνικά ομιλία του Γιώργου Σεφέρη κατά την διάρκεια της απονομής του βραβείου Νόμπελ-  χαρακτηρίζεται πρωτίστως από την έννοια του μέτρου και από μια μεστή αίσθηση δικαιοσύνης και ανθρωπιάς, πράγματα τα οποία στα πλαίσια ενός κακώς εννοούμενου "εξευρωπαϊσμού" έχουν δαιμονοποιηθεί και  στοχοποιηθεί εσχάτως. 

Το τραγούδι της ημέρας. Γιορτινές... "Στιγμές"

Ήρθε η πολυπόθητη Ανάσταση -τουλάχιστον προς το θρησκευτικόν του πράγματος. Τώρα, για τις άλλες, τις πιο προσωπικές και καθημερινές αναστάσεις που περιμένουμε στις ζωές μας, καλό είναι οι ίδιοι να αρχίσουμε να τις διεκδικούμε και να τις δημιουργούμε.

Το βιντεάκι που έφτιαξα για το σημερινό τραγούδι της ημέρας αφορά τις στιγμές, αυτό το κατά βάση φευγαλέο και άπιαστο κομμάτι χρόνου που, όμως, αν το κοιτάξουμε αθροιστικά, μας κάνει  εν τέλει ό,τι είμαστε.

Το τραγούδι της ημέρας - Ruby (Μεγάλη) Tuesday

Πρόπερσι την Κυριακή ήταν η "Κυριακή των Βαϊων", πέρσι τη Μεγάλη Δευτέρα ήταν το "Blue Monday", φέτος - κατά τα γραφάς - Μεγάλη Τρίτη θα κάνουμε με Rolling Stones.

H A' Γυμνασίου Αρχαγγέλου στο "Μουσείο της Μέλισσας"

Οι μη μαθητές και λίγο μεγαλύτεροι αναγνώστες της σελίδας ίσως θυμούνται εκείνη την παλια διαφήμιση που έλεγε: "Σαράφης στα Τρίκαλα, Σαράφης στην Αθήνα, Σαράφης στο Παρίσι". Κάπως έτσι κι εμείς, σήμερα το κάναμε: "Γυμνάσιο Αρχαγγέλου στη Λίνδο, Γυμνάσιο Αρχαγγέλου στο Φράγμα Γαδουρά, Γυμνάσιο Αρχαγγέλου στο Μουσείο Μέλισσας".

Πού έχουν κρύψει την ελπίδα; - "Ζητείται ελπίς" του Αντώνη Σαμαράκη...

"Πού έχουν κρύψει την ελπίδα" αναρωτιέται ο Φίλιππος Πλιάτσικας στο γνωστό τραγούδι του με τίτλο "Τι δεν έμαθε ο θεός". Την ίδια ακριβώς απορία έχει και ο ήρωας του γνωστού διηγήματος του Αντώνη Σαμαράκη που θα κάνουμε...

Good Bye, ...Eleni. Θεοκλύμενος: Βίος και πολιτεία (Γ΄και Δ' Επεισόδια της "Ελένης")

 Στην γερμανική ταινία "Goodbye, Lenin", το 1989, λίγο πριν το πέσιμο του τείχους και την ένωση της Γερμανίας, μια γυναίκα, ιδεαλίστρια και πιστή στο καθεστώς της τότε Ανατολικής Γερμανίας, παθαίνει έμφραγμα και μένει σε κώμα.

"ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Νόαμ Τσόμσκι: Δέκα τεχνικές για την χειραγώγηση της κοινής γνώμης" (κι ένα ορχηστρικό "Τσιφτετέλι" που τα λέει όλα)

   Με αφορμή την διδασκαλία του θέματος του σχετικού με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης για την Γλώσσα  Β΄Γυμνασίου αναζητούσα κάτι σχετικό στο Διαδίκτυο και  εθήρευσα το παρακάτω κειμενάκι (προέρχεται από εδώ), ένα απάνθισμα σκέψεων του Τσόμσκι και η συνοπτική ιστορία της χώρας μας τα τελευταία χρόνια.

A' Στάσιμο - "Ελένη" του Ευριπίδη.

Χωρίς πολλά λόγια αυτή η ανάρτηση.  Ένα δυο πράγματα θα πούμε μόνο.

Μεταπολεμική λογοτεχνία: Η πεζογραφία.

Αφού σε προηγούμενη ανάρτηση αναφερθήκαμε στην ποίηση των μεταπολεμικών χρόνων, ας μιλήσουμε τώρα για λίγο και για την πεζογραφία.

Πεζογραφία

Η μεταπολεμική πεζογραφία περιλαμβάνει πεζογράφους  που εμφανίστηκαν στα Γράμματα από το 1940 ως το 1974.

"Kuro siwo" - Νίκος Καββαδίας vs "Η πόλη" - Κωνσταντίνος Καβάφης

  O Νίκος Καββαδίας είναι ο ...  αμήχανα αγαπημένος ποιητής του ιστολογίου.

Αναδημοσίευση: Δάσκαλος προς μαθητές για την 25η Μαρτίου.

         Το afterschoolbar υπήρξε πάντα ανοιχτό στους αναγνώστες του. Έτσι δεν είχαμε τον παραμικρό δισταγμό να αναταποκριθούμε στην προτροπή  που εξέφρασε μέλος της οικογένειας μαθητών μου σε μήνυμα που που έστειλε.
Η σημερινή ανάρτηση είναι αναδημοσίευση από εδώ.  Το πνεύμα και οι απόψεις του κειμένου με βρίσκουν εν πολλοίς σύμφωνο - περισσότερο ή λιγότερο - και, μάλιστα, ήδη το ιστολόγιο έχει ασχοληθεί με τα αποτελέσματα της  αντίθετης των παραινέσεων του  συναδέλφου στάσης ζωής, διεκτραγωδώντας τις συνέπειες αυτής στις ζωές των ίδιων των αγωνιστών της Επανάστασης. Κι αυτό, γιατί νομίζω ότι είναι καιρός πια οι Γκούρες και οι Κωλέττηδες να εκλείψουν κι Μακρυγιάννηδες κι οι Νικηταράδες να πολλαπλασιαστούν. Η δική μου ανάρτηση εδώ.

Λουίς Σεπούλβεδα - Το μαύρο κύμα

Νομίζω ότι φέτος, που ανέλαβα ξανά το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α' Γυμνασίου, απέφυγα μεν τον σκόπελο του να επεξεργαστώ τα ίδια κείμενα (αν και με άλλους μαθητές, έτσι κι αλλιώς δε θα ήταν ίδιο το μάθημα) αλλά δημιούργησα μόνη μου -ή και με τη βοήθεια των παιδιών... δεν ξέρω τι πραγματικά έχει γίνει- ένα "λογοτεχνικό σύμπαν" γεμάτο από μελαγχολικά κατά κύριο λόγο πεζά ή ποιήματα με πρωταγωνιστές ζώα και μητέρες -ενίοτε και τα δύο, όπως η γαϊδουρίτσα στο "Μνήμα της μάνας" του Καρκαβίτσα και τώρα στο "Μαύρο κύμα" του χιλιανού Λ. Σεπούλβεδα.