Η Καλλιπάτειρα, αλλά σε χαϊκού (Από την Β΄Γυμνασίου Παραδεισίου και τα τμηματα Β1 και Β3 του Μουσικού Σχολείου Ρόδου)

   Τα χαϊκού που ακολουθούν είναι το αποτέλεσμα μιας διαθεματικής και... διασχολικής συνεργασίας μεταξύ της Β΄ Γυμνασίου Παραδεισίου και των τμημάτων Β1 και Β3 του Μουσικού Σχολείου Ρόδου.   Μετά την διδασκαλία του σχετικού κειμένου του Παυσανία το οποίο ανθολογείται στην 9η ενότητα του βιβλίου των Αρχαίων  Ελληνικών, αναλύσαμε το ομώνυμο σονέτο του Λορέντζου Μαβίλη που ανθολογείται στο βιβλίο της  Λογοτεχνίας της Β΄

Γυμνασίου. Έπειτα, συγκρίναμε τις πληροφορίες που αναφέρονται στα δύο κείμενα και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι ο σκοπός για τον οποίο γράφηκε κάθε κείμενο είναι διαφορετικός και αυτό έχει επηρεάσει την μορφή του και τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται το περιεχόμενο  της ιστορίας, το οποίο είναι κοινό και στα δύο κείμενα.  Το  κείμενο του Παυσανία είναι ως εκ τούτου αφηγηματικό, γραμμένο σε γ΄ πρόσωπο και παρουσιάζει τα γεγονότα γραμμικά και ουδέτερα, καθώς σκοπός του είναι μας πληροφορήσει για το γεγονός Αντίθετα, ο Μαβίλης στο σονέτο του χρησιμοποιεί την αυτονόητη  για ένα τόσο διάσημο περιστατικό γνώση του αναγνώστη για την ιστορία της ηρωίδας του, οπότε παραλείπει τα γεγονότα και  επιλέγει να δραματοποιήσει ένα περιστατικό το οποίο μάλιστα δεν αναφέρεται στο κείμενο του Παυσανία, την απολογία της Καλλιπάτειρας στους Ελλανοδίκες. Γιατί σκοπός του ποιητή είναι μέσω της εξύμνησης της οικογένειας της  Καλλιπάτειρας από τον Πίνδαρο (μετάφραση του σχετικού 7ου ολυμπιόνικου του ποιητή  μπορείτε να δείτε εδώ), την οποία χρησιμοποιεί η ηρωίδα ως επιχείρημα που αποδεικνύει  ότι ξεχωρίζει σε σχέση με τις άλλες γυναίκες, να εξυμνήσει την αξία της τέχνης. Έτσι, επιλέγει τη χρήση του διαλόγου και του α΄ προσώπου. 

     Σε επόμενη φάση της διδασκαλίας συζητήθηκαν θέματα όπως η αξία της τέχνης, τα όρια του νόμου (αν η ένοχη ήταν οποιαδήποτε άλλη γυναίκα τι θα συνέβαινε;) και γιατί η Καλλιπάτειρα και ήταν και δεν ήταν φεμινίστρια. Στο τελικό στάδιο της διδακτικής προσέγγισης καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι ένας συγγραφέας ανάλογα με τον σκοπό για τον οποίο γράφει κάνει τις αντίστοιχες επιλογές όσον αφορά το τι θα επιλέξει από το υλικό του και με ποιον τρόπο θα οργανώσει το κείμενο. Στην συνέχεια τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με το αυστηρό ως προς τη δομή και την έκταση ποιητικό είδος του χαϊκού και τους ζητήθηκε να γράψουν την ιστορία της Καλλιπάτειρας σε σε 17 συλλαβές, να γράψουν δηλαδή ένα χαϊκού με θέμα την Καλλιπάτειρα.

(Για την υπόθεση της Καλλιπάτειρας, το σονέτο του Μαβίλη καθώς και τα χαϊκού με το ίδιο θέμα που έγραψαν παλιότεροι μαθητές μας μπορείτε να δείτε τις ακόλουθες αναρτήσεις: εδώ , εδώ, εδώ , εδώ κι εδώ)

Αδριάνα Τσιρ. 

Κρύβεται καλά/ σαν άνδρας στο στάδιο/ Βλέπει το γιο της 

Ευαγγελία  Καλ. 

Καλλιπάτειρα/ Μάνα, αδερφή, κόρη/ νίκη της ψυχής 

Βιοέρσα 

Στάδιο σώπα/ Μάνα ντυμένη άντρας/νίκη και θάρρος 

Μιχάλης Γεωργ. 

Δόξα πατέρα/ την γλίτωσε απ' τον γκρεμό/ ιερή μάνα 

Πελαγία Σπ. 

Στάδιο βουνό/ μια μάνα τολμά κρυφά/νόμος λυγίζει 

Μαρία Συλ. 

Ντύθηκε άντρας/ μπήκε μες στο στάδιο/ για τον γιο της

Θοδωρής Π. 

Ροδίτισσα/ Καλλιπάτειρα από/ μεγάλο σόι 

Μιχάλης Στρ. 

Συγγνώμη παιδιά/ έπρεπε να το κάνω/ ήταν για το γιο 

Νικόλας Ευθ. 

α)Καλλιπάτειρα./ Πείθει τους  ελλανοδίκες/ να μην πεθάνει 

β)Καλλιπάτειρα/ εγυμνώθη με τους / πανηγυρισμούς 

Φοίβος Κυρ. 

Καλλιπάτειρα/ντυμένη άνδρας ήρθες/ και δόξα πήρες

Χρήστος Καλ. 

Στο στάδιο μπαίνει/για τον γιο της, ξέφρενη/ αγάπη μικρή 

Παντελής Μ. 

Στη σκιά της Ρόδου/ η Καλλιπάτειρα περνά/ θάρρος στην άμμο 

Γιάννης Νεσ. 

Κρύβει το φύλο/ για τον γιο της φωνάζει/ αγάπη μάνας 

Καθολική Π. 

α) Κρυφή μορφή/ στου σταδίου τη σκόνη/μια μάνα κοιτά

β)Καρδιά χτυπά/ πάνω από την μορφή/ του ηλίου 

γ) Πρόβαλε πίσω/ από ανδρικό ρούχο/ Αγάπη νικά 

δ) Φωνές και σιωπή/ το βλέμμα προδίδει/ αλήθεια γυμνή 

ε) Σπάζουν οι νόμοι/ μες σε στιγμή φωτός/θάρρος γεννιέται 

Κατερίνα Κυπρ. 

Γήπεδο μπήκε/ το παιδί της για να δει/δεν φοβήθηκε 

Μαριάγγελα Γιαν. 

Καλλιπάτειρα/ μια από τις πρώτες/ φεμινίστριες

Δημήτρης Μπ. 

Καλλιπάτειρα/ μες στο γήπεδο κρυφά/ η ψυχή νικά 

Νικήτας 

Αγώνα πήγε/Είχαν απαγορεύσει/ αλλά μπόρεσε 

Στέφανος Σ. 

Στην Ολυμπία/ μητέρα παλαιστή, τρέχει για δόξα 

Βάσια Αντων. 

Στην Ολυμπία/ η Καλλιπάτειρα τον/ νόμο αψηφά 

 Ιωάννα Σ. 

α) Πεισίροδε, η /μάν'  αποκαλύφθηκε, / τιμή και δόξα

β) Καλλιπάτειρα:/ μάνα ολυμπιονίκη,/ δόξα αιώνια 

Αθηνά Αθ, 

Πηδώντας από την/ χαρά για τον γιο της/ έμεινε γυμνή 

Νεφέλη Π. 

Σ' Ολυμπιακούς/ να καμαρώσω πήγα/ τον γλυκό μου γιο 

Θεμιστοκλής Τσ. 

Κρυφά στο πλήθος/ η χάρα την πρόδωσε,/ δόξα στη μάνα

Δημήτρης Κ. 

Κρυφή γυναίκα/ στο στάδιο των αγώνων/ μ' ένδυση άντρα 

Μαρία Χριστίνα Β. 

Κρυφά πηγαίνει/ μητέρα στους αγώνες/ την βρίσκουν εκεί

Μαρία Χριστίνα Δ. 

Καλλιπάτειρα/ τον ολυμπιονίκη γιο/ καμάρωσε

Γιώργος Εγγ. 

Η Ροδίτισσα/ που  άλλαξε  τους νόμους/ έχοντας φήμη 

Σάββας Δ. 

Γνωστή έγινε/ η Καλλιπάτειρα για / την ανδρεία της

Μυρτώ 

Αυτή ήτανε/κόρη του Διαγόρα / και ατρόμητη 

Ευαγγελία Κεφ. 

 Κατάφερε να/ δει αγώνες χωρίς να. την τιμωρήσουν 

Άγγελος Κοντ. 

Είναι γενναία/ η Καλλιπάτερια για/ την δύναμή της 

Άγγελος Γερ. 

Καλλιπάτειρα/πάντα ήσουν τολμηρή!/ Είναι ατιμία... 

Κατερίνα Χατζ. 

α) Από τη Ρόδο/ στους αγώνες έλαμψες/ γυναίκα μόνη 

β) Την παράδοση/ κράτησες των προγόνων/ πνεύμα γενναίο 

γ) Τον γιο σου είδες. / Πρώτος στεφανώνεται/ στην Ολυμπία 

Νικόλας Ζ.

Ήταν μητέρα, / την πιάσανε στα πράσα,/ νόμος άλλαξε 

Δέσποινα Τσ. 

α) Στο στάδιο της/ Ολυμπίας προχωρεί/ κρυφά εισχωρεί 

β) Πεισίροδος. Γιός/ της. Αγωνίζεται στο/ στάδιο εκεί. 

γ) Νικά ο γιός της/ το φόρεμα πέφτει και / γυναίκα βλεπουν 

δ) Θάνατος πρέπει/ μα οι κριτές την διώχνουν/ λόγω γενιάς 

Γιώργος Τσ. 

α) Στάδιο σιωπά,/ Καλλιπάτειρα περνά,/ μοναχή, κρυφά

β) Γιος της αθλητής/ βγαίνει νικητής και με/ στεφάνι επάνω 

γ)Συγκίνηση και / δάκρυα κυλούν απ' / τα μάτια της πια 

δ) Λύγισαν πέπλα/ κι επέσανε  κάτω/ κι οι κριτές  κοιτούν 

στ) Αλλά σώπασαν/ το αίμα των νικητών/ μιλά τώρα πια 

ζ) Γλιτώνει από / τον θάνατο και να ο / δρόμος ανοίγει 

Κωνσταντίνος Διβ. 

Καλλιπάτειρα/ μπαίνει στο στάδιο/ για το παιδί της. 

Χαριτωμένη 

Καλλιπάτειρα/ Δυνατή και άξια/ Σπουδαία μάνα 

Σοφία 

Καλλιπάτειρα/ του κόσμου η ηρωίδα/ η πιο γενναία 

Βασίλης Συμ. 

Ο πατέρας της / Καλλιπάτειρας ήταν/ καλός αθλητής 

Βασίλης  Τρ. 

Η Ροδίτισσα / μπήκε στους Ολυμπιακούς/ πήρε έπαινους 

Παρασκευή Σ.  

Κρυφή, σαν άνδρας!/ Νόμος λυγίζει μπρος της! / Λάμπει η νίκη. 

Μαργαρίτα 

Καλλιπάτειρα:/ πιάστηκε στο στάδιο/ χωρίς θάνατο. 

Αρετή

Στάδιο σιωπά/ Η Καλλιπάτειρα τολμά/ νίκη και τιμή 

Δικαία 

Μες στο στάδιο/ έλα, Καλλιπάτειρα!/ Μπες δίχως φόβο

Μαρία Πιλ. 

Καλλιπάτειρα: Αρχόντισσα γυναίκα/ τολμηρή ψυχή 

Μιχάλης Σκ. 

α)Καλλιπάτειρα:/ κρυφά, ντυμένη άντρας/ βλέπει τον γιο της. 

β) Χαρά μεγάλη/ τρέχει προς το παιδί της/ πέφτουν τα ρούχα 

γ) Φανερώνεται/ όμως τη συγχωρούνε/ θάρρος και τιμή 

Άγνωστο Β3 Μουσικού 

Μάνα τολμηρή/τον γιο της καμαρώνει/ στο φως να λάμπει

Γιάννης Βασ.

Καλλιπάτειρα/μαυρομάλλα με θάρρος/ λιονταριού 

Μαξ Χ. 

Καλλιπάτειρά/ μου, στους Ολυμπιακούς/ αγώνες πήγε 

Γιώργος Π. 

Γυναίκες όχι/ Ολυμπιακοί άντρες, ναι. / Πολύ άδικο 

Κωνσταντίνος Δικ. 

α) Άντρας ντυμένη/ στο στάδιο για τον γιο/ μα γυμνώνεται 

β) Σχίζει χιτώνα/μάνα φανερώνεται/ νόμος σωπαίνει

Μαρία Καστ. 

α) Σπουδαιότερο πρόσωπο/ ουδέν' έχει εμφανιστεί/ στα χρόνια της ύπαρξής μας 

β) Κατά τους νόμους /και τους αγώνες κατάφερε/ και εναντιώθηκε

γ) Στιγμή δεν έχασε/ ούτε την τιμή/και δόξα ξεχώρισε 

δ) Περήφανη για όλους/ και ευτυχισμένη οικογενειάρχης/ κατάφερε κι έγινε   

ε) Αξέχαστη Ροδίτισσα/ χωρίς τίποτα να φοβάται/ θα μείνει 

Τσαμπίκα 

Ολυμπιακοί/ αγώνες κερδισμένοι/ Καλλιπάτειρα 

Νικόλας Σ. 

Καλλιπάτειρα/ γενναία και τολμηρή/ χωρίς φοβία 

Δημήτρης Απ. 

Η Καλλιπάτειρα/ πήδηξε από τον γκρεμό/και αυτή ήταν 

Χριστιάνα  Πιν.

Καλλιπάτειρα/ μάνα πολύ γενναία/ Ολυμπιακούς 

Γιώργος Κοτσ. 

Κρυφή είχε μπει/ ανάμεσα σε άντρες/ τον γιο της να δει 

Εν τω μεταξύ, σε ένα παράλληλο σύμπαν η... απολογία της Καλλιπάτειρας ήταν αυτή. Όταν.  δηλαδή, οι την ρώτησαν πώς μπήκε, εκείνη απάντησε: "Τρέξε, μάγκα,  να ρωτήσεις να σου πουν ποια είμαι εγώ... "😛