afterschool bar

" Η μεταμφίεση" - Ρέα Γαλανάκη - (Από την Ελισσάβετ Μουτζάν στην Ελένη Αλταμούρα)

2012-01-24T15:34:00.003+02:00

Πολλά κοινά στοιχεία ανάμεσα στα δυο κείμενα που κάναμε στην τάξη, την ""Αυτοβιογραφία της Ελισσάβετ Μουτζάν (συνεχίζω να αρνούμαι να την αποκαλέσω "Μαρτινέγκου") και τη "Μεταμφίεση" της Ρέας Γαλανάκη. Κεντρικές ηρωίδες είναι και στα δύο γυναίκες, η ίδια η Ελισσάβετ Μουτζάν και η Ελένη Αλταμούρα.

Διαβάστε περισσότερα »

Κάνε το χειμώνα καλοκαίρι... Οι εμπνευσμένες από το "Όλα το πήρε το καλοκαίρι" ζωγραφιές των παιδιών του Α2 και του Α3

2012-01-18T06:28:00.014+02:00

Άρα, λοιπόν, όχι "Όλα τα πήρε το καλοκαίρι" αλλά "Όσα δεν πήρε το καλοκαίρι"... Κι αν αργήσαμε λιγάκι να ανεβάσουμε την ανάρτηση, ήταν για να κάνουμε αυτό που λέει το τραγούδι του Γιάννη Κότσιρα το οποίο δανείζει τον τίτλο της δημοσίευσης ... Μέσα στον χειμώνα, να "φυτέψουμε" μπουκίτσες καλοκαιριού...

Διαβάστε περισσότερα »

Ποιος αλήθεια είμαι εγώ και πού παω. Ο Μενέλαος στο Α΄Επεισόδιο της "Ελένης"

2012-01-16T10:54:00.005+02:00

Δείτε λίγο την εικόνα δίπλα:

Βλέπετε τον κύκλο που σχηματίζουν οι ροζ κουκκίδες; Κάντε το! [Είναι]
Αν καρφώσετε το βλέμμα σας στο σταυρό, αρκετά σύντομα θα υπάρχει μόνο μία πράσινη κηλίδα που τρέχει γύρω, όλα τα άλλα σημεία θα εξαφανιστούν. [Φαίνεσθαι]. Κάπως έτσι την πατάνε και οι ήρωες του Ευριπίδη... Εστιάζουν σε ένα σημείο των δεδομένων και η εικόνα που αποκομίζουν για την κατάσταση είναι ψευδής. Ο Μενέλαος, στον Πρόλογο, προσηλωμένος στην δική του πραγματικότητα, έχοντας εστιάσει σ΄αυτά που ξέρει, μπορεί να αποδεχτεί μονάχα την "Ελένη" που έχει στην σπηλιά (εκείνη που επανέκτησε με πολύ κόπο και διατηρεί με ακόμα περισσότερο στο δύσκολο ταξίδι της επιστροφής) [Φαίνεσθαι]. Κι όταν η γερόντισσα του ξεφουρνίζει ορθά -κοφτά,

Διαβάστε περισσότερα »

Υπερρεαλισμός ( και λίγα λόγια για τον "Φουτουρισμό" και τον "Ντανταϊσμό")

2012-01-13T07:57:00.004+02:00


Δεν είναι ο Ρομπέν των Δασών. Είναι η "Μόνα Λίζα με μουστάκι " του Ντισάν

Κάπου στα 1915-16, κι ενώ η φρίκη του Ά Παγκοσμίου Πολέμου έχει καρφώσει στο λαιμό το κίνημα του Φουτουρισμού (λογοτεχνικό κίνημα με κύρια χαρακtηριστικά την απεριόριστη εμπιστοσύνη στις δυνατότητες του ανθρώπου και της επιστήμης και την αισιοδοξία για το μέλλον της ανθρωπότητας ) το οποίο ψυχορραγεί, ξεπηδά το κίνημα του "ντανταϊσμού", ένα ευρύτερο καλλιτεχνικό μη- κίνημα (ή κίνημα αντί-τέχνης) που ξεκίνησε στην ουδέτερη Ζυρίχη και άλλα κέντρα του υπήρξαν το Παρίσι, το Βερολίνο, η προεπαναστατική Μόσχα και η Νέα Υόρκη. Επηρέασε και την λογοτεχνία (Τζαρά). Είναι αποτέλεσμα της κατανόησης του παραλόγου του πολέμου (γενικά και ειδικά του Α΄ Παγκόσμιου) αλλά και της άρνησης της φορμαλιστικής μορφικής τελειότητας στην οποία είχε φθάσει τη λογοτεχνία η "καθαρή ποίηση" (= ακραίος συμβολισμός).
Ιδανικό του κινήματος ήταν η συνεχής αταξία και η ακατάπαυστη ανταρσία -και όχι επανάσταση- από την οποία θα βγαίνει μια καινούρια κάθε φορά ζωή.
Οι ντανταϊστές ήταν εραστές του παραλόγου και αυτό φαίνεται και από το όνομα που έδωσαν στο κίνημα τους. "Ντάντα" σημαίνει άλογο στη γλώσσα των παιδιών.

Διαβάστε περισσότερα »

Από τη γλώσσα στην ποίηση κι ακόμα παραπέρα (στην νεωτερική ποίηση)

2012-01-11T06:19:00.001+02:00

Ακολουθώντας μια απλουστευμένη εκδοχή της θεωρίας του Γιάκομπσον για τη γλώσσα, μπορούμε να ξεκινήσουμε λέγοντας ότι για να μιλήσουμε με κάποιον, να κάνουμε μια πράξη επικοινωνίας, απαιτούνται τα εξής: Ένας Πομπός που εκφέρει ένα Μήνυμα, το οποίο έχει μια συγκεκριμένη Μορφή και ένα ορισμένο Περιεχόμενο, απευθυνόμενος προς έναν Δέκτη, χρησιμοποιώντας έναν Κώδικα επικοινωνίας και ένα Κανάλι . Σε κάθε πράξη επικοινωνίας υπάρχουν τα συγκεκριμένα στοιχεία και κάθε ένα απο αυτά σχετίζεται με μια λειτουργία της γλώσσας...

Διαβάστε περισσότερα »

Τα τραγούδια της ημέρας. Πρωτοχρονιά.

2012-01-01T00:00:00.079+02:00

Πρώτη μέρα του χρόνου. Συνυφασμένη με καινούρια ξεκινήματα. Σαν να μην έχεις αναμνήσεις ή μάλλον σαν να 'χουν γίνει όλες οι αναμνήσεις φρέσκες ιδέες, νωπές, όπως αυτές των μικρών παιδιών που δεν έχουν προλάβει να παλιώσουν, να πολυκαιρίσουν, να ξεθωριάσουν. Είναι ολοζώντανες και παλλόμενες σαν τα φώτα των πυροτεχνημάτων και εκκωφαντικά παρούσες σαν τον κρότο την ώρα της εκτίναξής τους.

Διαβάστε περισσότερα »

Αποχαιρετώντας τον κερδισμένο χρόνο...

2011-12-30T09:03:00.072+02:00

Όσο κι αν μας έχουν πάρει τα αυτιά με την οικονομική κρίση -μπορεί να 'χουν και δίκιο- είναι ανάγκη να την αντιμετωπίσουμε από τη θετική της πλευρά: να αναλογιστούμε τις μέχρι τώρα επιλογές μας, να διορθώσουμε τα λάθη μας και, το πιο δύσκολο, να αποδεχτούμε τις αλήθειες μας.

Διαβάστε περισσότερα »

Βρες τι σου εύχεται το afterschoolbar

2011-12-27T12:00:00.000+02:00

Ο γρίφος που θα διαβάσετε μας παραχωρήθηκε ευγενικά από την καλή μας φίλη και συνάδελφο Ελευθερία Σταυριανού, από το Γυμνάσιο Αφάντου... Απευθύνεται όχι μόνο στους μαθητές μας, αλλά σε όλους τους αναγνώστες μας - ανεξαρτήτως ιδιότητας - και σε όλους τους ανθρώπους .
Ακούστε το τραγούδι, απαντήστε στις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα »

Το τραγούδι της ημέρας.

2011-12-25T12:01:00.004+02:00

Το σημερινό τραγούδι για το ιστολόγιό μας διαλέγει ο Κωνσταντίνος Κ. από το Α1 του Γυμνασίου Παραδεισίου, νικητής του χριστουγεννιάτικου γρίφου της περασμένης Τρίτης. Γνωστό ανατρεπτικό στοιχείο για τις πρωτότυπες ιδέες του, ο Κωνσταντίνος θέλει με την επιλογή του να ... δυναμιτίσει τη γιορτινή αυτή μέρα!

Διαβάστε περισσότερα »

Ο γρίφος της εβδομάδας ντύνεται εορταστικά για το χριστουγεννιάτικο ρεβεγιόν.

2011-12-20T15:00:00.001+02:00

Μια που μπήκαμε στην τελευταία σχολική εβδομάδα για το 2011 και βρισκόμαστε καθ' οδόν προς τις διακοπές των Χριστουγέννων, ο σημερινός μας γρίφος είναι εμπνευσμένος από την ιστορία της γέννησης του Χριστού...

Διαβάστε περισσότερα »

Επτανησιακή Σχολή. Διονύσιος Σολωμός

2011-12-14T02:35:00.002+02:00

1. Επτανησιακή Σχολή, 19^ος αιώνας.

Μεγάλη και σημαντική υπήρξε η άνθηση της λογοτεχνίας τον 19^ο αιώνα στα Επτάνησα. Καλλιεργήθηκαν όλα τα είδη του λόγου (θέατρο, δοκίμιο, πεζό). Ο κύριος όγκος, όμως, των έργων ήταν η ποίηση και μ' αυτή θα ασχοληθούμε εδώ.

Διαβάστε περισσότερα »

Ο γρίφος της εβδομάδας. Με το ποδόσφαιρο έχει να κάνει...

2011-12-13T15:00:00.006+02:00

Παρακαλώ, διαβάστε όλη την αναρτηση πρώτα.

Διαβάστε περισσότερα »

Πρωινό άστρο- Γιάννης Ρίτσος

2011-12-11T07:21:00.005+02:00

Το απόσπασμα του βιβλίου σε αυτόγραφο του ποιητή.

Κι αφού το νανουρίσαμε το παιδί, εμπρός να "πειράξουμε" και τα όνειρα του λιγουλάκι...
Το ποίημα "Πρωινό άστρο" ο Γιάννης Ρίτσος το έγραψε για την κόρη του Έρη και ως σύνολο αναφέρεται σε όλη την διαδικασία του ύπνου. Το δικό μας απόσπασμα αναφέρεται στα όνειρα... (Εκτός, αν αποφασίσουμε πως δεν ισχύει αυτό... )

Διαβάστε περισσότερα »

Ελένη: Η Πάροδος εν ... παρόδω

2011-12-09T17:43:00.001+02:00

"Στο τρίτη πάροδο της Πατησίων είναι ένα μαγαζί με κινέζικους χαρταετούς". Στην προτάση αυτή περιέχεται η μοναδική σημασία (στενό δρομάκι ) της λέξης " πάροδος" που δεν σχετίζεται με την αρχαία τραγωδία (άμεσα τουλάχιστον).

Διαβάστε περισσότερα »

"Ρομαντισμός"

2011-12-07T08:51:00.002+02:00

Ρομαντισμός

Ευρύτερο καλλιτεχνικό κίνημα του 18^ου και των αρχών του 19^ου αιώνα που αντιτίθεται στον κλασικισμό της εποχής αλλά και στον ορθολογισμό του Διαφωτισμού (Ο Ρουσσώ, ωστόσο, με τις ιδέες του για επιστροφή στη φύση επηρέασε τον Ρομαντισμό).

Διαβάστε περισσότερα »

Το τραγούδι της ημέρας. "Φίλα με" - Μιχάλης Χατζηγιάννης. Διαλέγει ο Κωνσταντίνος Σ. .

2011-12-06T15:00:00.006+02:00

Είναι άτυπη παράδοση τα ''λυκόπουλα" που γράφουν 20 σε διαγώνισμα τριμήνου να διαλέγουν τιμής ένεκεν ένα τραγούδι που ανεβαίνει στο ιστολόγιο. Ο πρώτος (και μοναδικός, αν δεν κάνει κάποια έκπληξη το Γ3 που... ερωτοκριτέγραφε σήμερα ) ειναι ο Κωνσταντίνος από το Β3

Διαβάστε περισσότερα »

Κάτι φίλες ήρθαν απόψε απ' τα παλιά...

2011-12-02T13:12:00.005+02:00

Το τραγουδάκι ταιριάζει "γάντι" στην περίσταση μιας και ο λόγος είναι περί φιλίας. Και μάλιστα, τον λόγο δεν τον έχω εγώ αλλά κάτι περσινές γνώριμες

Διαβάστε περισσότερα »

Αχιλλέας και Αθηνά. Όταν η συνείδηση ήταν ... α-συνείδητη.

2011-11-30T07:01:00.001+02:00

Αν ακολουθήσετε τον σύνδεσμο που έχω εδώ, θα δείτε πως πρόσφατα βρετανοί μελετητές ανακάλυψαν τον τομέα του εγκεφάλου που ελέγχει τη διαδικασία της ενδοσκόπησης και του στοχασμού, δηλαδή την ικανότητα του ανθρώπου να συλλογίζεται σχετικά με αυτά που σκέφτεται και νιώθει. Την (αυτο)συνείδηση. Πότε όμως ενεργοποιήθηκε η ικανότητα αυτή στον άνθρωπο; Τα ομηρικά έπη είναι πολύ διδακτικά σ' αυτό το σημείο, όπως διαπιστώσαμε κι εμείς, συζητώντας μια μέρα με τη gia-des με αφορμή παλιές της πανεπιστημιακές σημειώσεις από το μάθημα ενός καθηγητή της του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ...

Διαβάστε περισσότερα »

Τα... ράσα δεν κάνουν τον παπά! Η απάντηση στον γρίφο.

2011-11-29T20:13:00.002+02:00

Φήμες που αναφέρουν πως το αγαπημένο τραγούδι του Αχιλλέα είναι αυτό εδώ της Γαρμπή κρίνονται ως ανακριβείς...

Διαβάστε περισσότερα »

Ο γρίφος της εβδομάδας. Αχιλλέα, πες "αλεύρι..."

2011-11-29T15:00:00.003+02:00

Χωρίς πολλές περιστροφές (καθότι κάποιοι μπερδεύτηκαν την προηγούμενη φορά), η ερώτηση: Τι κοινό στοιχείο υπάρχει ανάμεσα στον Αχιλλέα και στον πρωταγωνιστικό χαρακτήρα του μιούζικαλ του Μπλέικ Έντουαρντς "Βίκτωρ Βικτώρια";

Διαβάστε περισσότερα »

Νανουρίσματα. (Ύπνε μου και πάρε μου το...)

2011-11-28T06:46:00.002+02:00

Νανουρίσματα: (από το – "ναά" που λένε τα μωρά όταν νυστάζουν→επαναλαμβανόμενο γίνεται «νάνι» και στην Κρήτη "νάνα. ): Αρχικά, τα δημοτικά τραγούδια, τα τραγούδια του λαού, που χρησιμοποιούσαν για να κοιμίζουν τα παιδιά. Για περισσότερες πληροφορίες για τα δημοτικά τραγούδια δείτε εδώ...

Αργότερα, όλα τα τραγούδια που χρησιμοποιούνται για να κοιμούνται τα παιδιά...

Διαβάστε περισσότερα »

Πρωινό άστρο: ζωγραφικές απεικονίσεις

2011-11-25T14:02:00.001+02:00

Ο ποιητής με την κόρη του σε μεγάλη ηλικία

Μετά τη δημοτική ποίηση και τα παραδοσιακά νανουρίσματα (και τα ποιητικά έργα σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο που ενέπνευσε στην Α' Γυμνασίου Παραδεισίου τα οποία απολαμβάνετε εδώ), ασχοληθήκαμε με την προσωπική -και μάλιστα νεότερη- ποίηση και συγκεκριμένα, διατηρώντας κοινό το περιεχόμενο, με το νανούρισμα που έγραψε ο Γιάννης Ρίτσος για την κόρη του, Έρη.

Στην τάξη, λοιπόν, διαβάσαμε, επεξεργαστήκαμε και, κυρίως, ονειρευτήκαμε

Διαβάστε περισσότερα »

Ασ' τον τρελό στη τρέλα του. Η απάντηση του γρίφου...

2011-11-22T17:31:00.004+02:00

Η Ελένη, γνωστή και ως Ωραία Ελένη, ήταν -όπως προδίδει και η ο προσδιορισμός του ονόματος της- ωραία. Όταν έφτασε η ώρα να παντρευτεί, όσοι ήρωες της Ελλάδος ήταν σε ηλικία γάμου πήγαν στην Σπάρτη να την ζητήσουν και φοβήθηκε ο πατέρας της μήπως φαγωθούν μεταξύ τους αυτοί που δεν θα διαλέξει και φάνε και τον ίδιο. Ο Οδυσσέας, υποψήφιος μνηστήρας και ο ίδιος, τον γλύτωσε από τη δύσκολη θέση λέγοντας του να τους βάλει όλους να ορκιστούν πως θα δεχθούν την επιλογή του και πως, αν κάποιος ποτέ απαγάγει την Ελένη, οι τωρινοί μνηστήρες θα βοηθήσουν τον άντρα της, όποιος κι αν είναι...
Τι τό θελε?

Διαβάστε περισσότερα »

Ο πρώτος γρίφος της χρονιάς. Ασ' τον τρελό στη τρέλα του...

2011-11-22T15:00:00.002+02:00

Ο Χάρης (ή ο Πάνος? Σε μια συναυλία άκουσα την ιστορία, αλλά δεν θυμάμαι ποιος την έλεγε ! ) Κατσιμίχας αφηγείται πώς εμπνεύστηκε τo βασικό θέμα από ένα τραγουδάκι σκοτώνοντας την ώρα του με μια αρμόνικα που βρήκε στο Ψυχιατρείο όπου "νοσηλευόταν", προσπαθώντας να πάρει τρελόχαρτο και να μην πάει στο στρατό. Ο Χάρης (ή ο Πάνος... ) τα κατάφερε και μάλιστα το τραγουδάκι -που ήταν αυτό-έγινε και το πρώτο σουξέ των Αδερφών Κατσιμίχα...
Πολλά- πολλά χρόνια πριν, ένας άλλος Έλληνας, πολύ γνωστός, χρησιμοποίησε το ίδιο τέχνασμα για να μην πάει στον πόλεμο. Αυτός δεν τα κατάφερε, αλλά εκεί έκανε πολλά... σουξέ.
Ο εναρκτήριος γρίφος της χρονιάς, λοιπόν, είναι ο εξής: Ποιος ήταν ο πρώτος που προσπάθησε να γλιτώσει τη... στράτευση παριστάνοντας τον τρελό;

Απαντήστε ΜΟΝΟ με σχόλιο εδώ...

Δραμα-τικές Εντυπώσεις

2011-11-18T09:40:00.000+02:00

Είναι που όλα γίνονται στην ώρα τους σ' αυτή τη χώρα και σ' αυτό το ιστολόγιο..! Επιτέλους, μετά από 2,5 μήνες, δημοσιεύονται οι περιγραφές των παιδιών του Γυμνασίου Αρχαγγέλου, του Γυμνασίου Αφάντου και του Γυμνασίου Παραδεισίου (κατά αλφαβητική σειρά εμφάνισης). Οι μαθήτριες, πρόθυμες να ενδυθούν τον μανδύα του ρεπόρτερ, ανέλαβαν τον ρόλο να "καλύψουν" την επίσκεψη των Γ' τάξεων των σχολείων τους -εξ αφορμής του μαθήματος της Δραματικής ποίησης στη Γ' τάξη- στην παράσταση "Τρωάδες" του θεάτρου Νοτίου Αιγαίου, την Τρίτη 4 Οκτωβρίου 2011. Έτσι, όχι μόνο πρόσεξαν και κατέγραψαν (πρώτα στο μυαλουδάκι τους και μετά στα κείμενα που θα διαβάσετε παρακάτω) το σύνολο της παράστασης και ξεχωριστά κάθε τι που τους εντυπωσίαζε αλλά και, αφότου "έπεσε" η αυλαία, πήραν συνέντευξη από τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές τους, τα αποτελέσματα της οποίας συνέθεσαν στα τρία κείμενα που ακολουθούν -ένα για κάθε σχολείο. Μικρές μου (γιατί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, η αλήθεια είναι ότι σας ξέρω προσωπικά όλες εσάς που ασχοληθήκατε με αυτήν την καταγραφή), σας ευχαριστούμε και ο κύριος Ηλίας και η κυρία Ελευθερία και εγώ για τον κόπο και τη γλύκα στις δαιμόνιες περιγραφές σας!


Ήταν όλα τους παιδιά μας. Αφάντου μπροστά και στο βάθος δεξιά, Αρχάγγελος πίσω αριστερά, Παραδείσι πίσω στο κέντρο

Για το πώς είδαν οι καθηγητές τους την παράσταση αυτή μπορείτε να πάρετε μια μικρή γεύση εδώ. Σας καλώ, ωστόσο, να διαβάσετε τις εντυπώσεις των μαθητών μας και να ζηλέψετε που δε μοιραστήκατε μαζί μας τη μυσταγωγία...
[Σ.Τ.Κ.Λ.( =Σημείωση του Κακού Λύκου): Με την άδεια σας, εγώ θα πω και κάποια άλλα πραγματάκια που θέλω σε ένα σχόλιο κάτω από την ανάρτηση... ]

Για το Γυμνάσιο Αρχαγγέλου, οι μαθήτριες του (νέου) Γ'3 Αντωνία Τ. και Στέλλα X.:

Η μέρα που οι περισσότεροι μαθητές της Γ’ Γυμνασίου περίμεναν έφτασε…Όλοι ήμασταν ενθουσιασμένοι και, παρά την επιφυλακτικότητα των καθηγητών μας, η εκδρομή μας για να παρακολουθήσουμε μιαν αρχαία τραγωδία εξελίχθηκε σε μιαν αξέχαστη εμπειρία.

Επιβιβαστήκαμε όλοι στα πούλμαν. Κατά την διάρκεια της διαδρομής επικρατούσε ένα χαρούμενο κλίμα, καθώς κάποιοι μαθητές έλεγαν αστεία και πειράζονταν μεταξύ τους, προκαλώντας τα γέλια των υπολοίπων. Μετά από λίγο αποβιβαστήκαμε στο "Νεστορίδειο", για να δούμε μιαν έκθεση ζωγραφικής. Είχαμε την ευκαιρία να δούμε από κοντά έργα σπουδαίων Ελλήνων καλλιτεχνών. Η καθηγήτρια μας των Καλλιτεχνικών απαντούσε σε κάθε ερώτησή μας σχετικά με τον κάθε πίνακα και τον κάθε καλλιτέχνη. Αλλά ενώ οι περισσότεροι από εμάς παρατηρούσαν με θαυμασμό τα έργα που περιλάμβανε η έκθεση, κάποιοι μαθητές δεν έδειχναν ενδιαφέρον (για να το πω κομψά). Για αυτό, λοιπόν, αναγκαστήκαμε να φύγουμε σύντομα.

Τα πούλμαν πλημμύρισαν και πάλι από τις φωνές και τα τραγούδια μας .Πόσο γρήγορα κυλά η ώρα όταν περνάς καλά ... Έτσι κι εμείς φτάσαμε πριν να το καταλάβουμε στον επόμενο προορισμό μας, που ήταν το ανοιχτό θέατρο στο "Ήχος Και Φως" .Εκεί παρακολουθήσαμε το έργο του Ευριπίδη «Τρωάδες». Το έργο αναφέρεται σε κάποιες γυναίκες από την Τροία, οι οποίες, μετά την άλωση της πατρίδας τους, θρηνούν για τον θάνατο των συγγενών τους καθώς και για τις δυσκολίες που τις περιμένουν στην Ελλάδα όπου οδηγούνται σκλάβες ...Οι ηθοποιοί κατάφεραν να μεταδώσουν επιτυχώς σε εμάς τους θεατές την πίκρα και τη θλίψη που ένιωθαν τα πρόσωπα τα οποία υποδύονταν.

Παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι έφηβοι της εποχής μας έχουν κλίση σε δραστηριότητες που σχετίζονται με την τεχνολογία, η παρακολούθηση ενός αρχαίου δράματος καθώς και επίσκεψή μας στην έκθεση ζωγραφικής κέντρισαν το ενδιαφέρον μας .Υπήρξαν πρωτοφανείς εμπειρίες για εμάς για αυτό και δεν θα τις ξεχάσουμε ποτέ .

Για το Γυμνάσιο Αφάντου γράφουν, επανεμφανιζόμενες στο ιστολόγιο ως τριτάκια πλέον, οι γνωστές και μη εξαιρετέες Νικολέττα Λ. (Γ' 1) Τσαμπίκα Στ. (Γ' 2) και Δήμητρα Μ. (Γ΄2) :

Είχαμε την ευκαιρία να γίνεται στο νησί μας η δραματική παράσταση των "Τρωάδων" του Ευριπίδη από το "Θέατρο Νοτίου Αιγαίου". Οι παραστάσεις ξεκίνησαν από τις 9 Αυγούστου στο ανοιχτό θέατρο του "Ήχος κ Φως"... Μετά το τέλος των παραστάσεων για το κοινό έγινε μια προσπάθεια να διεξαχθούν κάποιες για τα σχολεία της Ρόδου.

Με την πρωτοβουλία δύο εξαίρετων καθηγητών μας (ονόματα δεν λέμε..) καταφέραμε να παρακολουθήσουμε την παράσταση αυτή μαζί με άλλα 3-4 σχολεία... 'Εχουμε να πούμε πως η τραγωδία ήταν εξαιρετική κι αυτό είναι κάτι το οποίο παραδεχόμαστε σχεδόν όλοι μας!

Μας άρεσε κυρίως το ξεκίνημα της παράστασης, με τις αιχμάλωτες γυναίκες της Τροίας τυλιγμένες σε κουβέρτες, και το δράμα των γυναικών που θα περιγραφεί παρακάτω....

Και η παράσταση αρχίζει....Στην φαντασία μας έρχεται το ολοκαύτωμα της Τροίας. Οι γυναίκες θρηνούν για τον άδικο αυτό χαμό αλλά και το αβέβαιο και πολύ σκληρό μέλλον που τους επιφυλάσσει η μοίρα τους...Μέσα σε αυτές τις γυναίκες βρίσκεται και η μεγάλη βασίλισσα των Τρώων, η Εκάβη, η οποία θρηνεί για το χαμό των παιδιών της και του άντρα της, του Πριάμου. Εκεί και η Ανδρομάχη, η αγαπημένη γυναίκα του Έκτορα ( ο οποίος σκοτώθηκε από τα χέρια ή, μάλλον, το ξίφος του Αχιλλέα), η οποία αγωνιά για το παιδί της, τον Αστυάνακτα. Μετά από λίγο μπαίνει στην σκηνή η Κασσάνδρα...

Ή μάλλον το σώμα της Κασσάνδρας, γιατί το μυαλό της και την λογική, τα έχει καταλάβει ο θεός Απόλλωνας, γιατί οι ιέρειες είναι κατά κάποιον τρόπο "ιδιοκτησία" των θεών και στη συγκεκριμένη περίπτωση του θεού Απόλλωνα, στον οποίο χρωστά και τη μαντική της τέχνη. Η Κασσάνδρα βρίσκεται σε πλήρη σύγχυση, μετά τον βιασμό της. Μετά από τον παρανοϊκό χορό της, ρίχνει στο δάπεδο της σκηνής (και στη δικά μας φαντασία,στα καμμένα χώματα της Τροίας) τα ιερά αντικείμενα της (το πέπλο της και τα στολίδια της) προφητεύοντας καινούρια δεινά.
Με την αποχώρηση της Κασσάνδρας, εισέρχεται στη σκηνή ο αγγελιαφόρος των Ελλήνων, ο οποίος φέρνει κακά μαντάτα στις Τρωάδες. Αυτά τα νέα αφορούν πια το μέλλον τους μετά το τέλος της Τροίας. Με εντολή των Ελλήνων η Εκάβη θα γίνει δούλα και αιχμάλωτη του Οδυσσέα και η Ανδρομάχη αιχμάλωτη του γιου του Αχιλλέα, αλλά το χειρότερο όλων είναι ότι οι Αχαιοί αποφάσισαν να γκρεμίσουν τον Αστυάνακτα από τα τείχη της Τροίας. Τότε οι γυναίκες αρχίζουν να θρηνούν το ζωντανό ακόμα μικρό αγόρι, κατηγορώντας τους Έλληνες, ρωτώντας τι τους φταίει το μικρό παιδί. Μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα θρήνου, ήρθε η ώρα να πάρουν σιγά σιγά τον Αστυάνακτα. Ακολουθεί ο πολύ συγκινητικός αποχαιρετισμός μητέρας και παιδιού. Οι Έλληνες παίρνουν τον Αστυάνακτα, αλλά μετά από λίγο και την Ανδρομάχη, η οποία δεν προλαβαίνει να θρηνήσει το παιδί της και να το θάψει με τις τιμές που του πρέπουν.

Προς το τέλος της παράστασης, εμφανίζεται και η εκθαμβωτική Ελένη και μαζί της ο Μενέλαος. Τότε η Ελένη αρχίζει να δικαιολογείται και να ρίχνει όλο το φταίξιμο στον Πάρη και στην Εκάβη. Όμως η Εκάβη αντεπιτίθεται στην Ελένη, λέγοντας της πως, αν δεν ήθελε να είναι με τον Πάρη κι αν χωρίς την θέληση της την έκλεψε, εκείνη έπρεπε να υπερασπιστεί τον εαυτό της και να τον σκότωνε...! Ο Μενέλαος ορκίζεται στην Εκάβη πως θα την τιμωρήσει. Στη Σπάρτη...

Και φτάσαμε στο τέλος ....

Ένα τέλος που μας συγκλόνισε και μας συγκίνησε. Κάποιοι στρατιώτες φέρνουν το πτώμα του μικρού Αστυάνακτα και τότε η Εκάβη τον νεκροστολίζει και φροντίζει ώστε να τιμηθεί μέσω μιας κηδείας, ενώ μετά από λίγο έρχεται η εντολή για την αναχώρηση της Εκάβης.

Έτσι, έφτασε το τέλος αυτής της παράστασης!

Για το Γυμνάσιο Παραδεισίου, η μαθήτρια του (τρομερού) Γ'2 Κατερίνα Τ. :

Από την παράσταση που είδαμε την περασμένη Τρίτη, πολλά μας εντυπωσίασαν, μια και ήταν η πρώτη φορά που βλέπαμε αρχαία τραγωδία.

Η παράσταση ήταν καλοφτιαγμένη κι οι υποκριτές πολύ πειστικοί στους ρόλους τους: ήταν καταπληκτικό το πόσο πολύ γίνονταν ένα με τον ήρωα που υποδύονταν κι είχαν το ανάλογο ύφος και συναίσθημα! Παρατηρήσαμε ότι χρησιμοποιούσαν πολύ και με έντονες κινήσεις τα χέρια τους και μιλούσαν αργά, δυνατά και καθαρά. Μεγάλη εντύπωση μας έκανε το πώς γέμιζε όλη η σκηνή (ορχήστρα) από τις ξυπόλιτες γυναίκες του Χορού που ήταν πεσμένες στο πάτωμα στο πρώτο επεισόδιο. Κάτι ακόμα εξαιρετικά ενδιαφέρον που μας τράβηξε την προσοχή ήταν η εμφάνιση των υποκριτών, αν και κάπως την είχαμε φανταστεί από πριν. Η σκηνή που θα μείνει περισσότερο στο μυαλό όλων μας είναι η στιγμή της κορύφωσης του δράματος, όταν έφεραν τον νεκρό Αστυάνακτα στη γιαγιά του, την Εκάβη.

Ο Χορός και τα στάσιμα που παρεμβάλλονταν στη δράση ήταν κάτι που δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε: αν και ξέραμε ότι κάποια στιγμή τα επεισόδια θα διαδέχονταν τα στάσιμα, δεν περιμέναμε την παρουσίασή τους με τον συγκεκριμένο τρόπο και ξαφνιαστήκαμε ευχάριστα από την εναλλαγή αυτή.

Οι γενικές εντυπώσεις μας είναι πολύ καλές και η εμπειρία αυτή θα μας μείνει χαραγμένη στον νου.

Οι περισσότεροι είμαστε ενθουσιασμένοι και θα θέλαμε -αν έχουμε κάποια στιγμή την ευκαιρία- να δούμε ξανά διδασκαλία αρχαίας τραγωδίας.

Από τα Τανκ στα ...bank

2011-11-17T11:31:00.002+02:00

Κι ενα ακόμα καλό που δεν λέει το βίντεο:
Πάει η γυνάικα του Παπαδόπουλου και του λέει:

- Γιώργο ο αχαϊρευτος ο γιος μας πάλι δεν πέρασε στο Πολυτεχνείο. Πρέπει να βρούμε ένα τρόπο για να μπει!

17 του Νοέβρη 1973 (χαράματα) -17 του Νοέμβρη του 2011(μεσάνυχτα).

2011-11-15T03:55:00.005+02:00

Το παρακάτω βίντεο που έφτιαξα σε ανύποπτο χρόνο για κάποια σχολική γιορτή οπτικοποιεί κατά κάποιον τρόπο το ποίημα του Κύπρου Χρυσάνθη που διαβάσαμε στην τάξη...

Έκτος ίσως από τη σιωπή... Γιατί η φωνή του εκφωνητή του παράνομου φοιτητικού σταθμού (του Δημήτρη Παπαχρήστου, ενός από αυτούς που δήλωσαν "παρών" στο ραντεβού με την ευθύνη που τους έκλεισε η Ιστορία και κατόπιν αυτού δεν εξαργύρωσαν τη συμμετοχή τους σ' αυτό καθ' οιονδήποτε τρόπο, δες μια σχετική αναφορά εδώ ) είχε σιγήσει κι είχε καλυφθεί από τις ερπύστριες και τα αλυχτίσματα των σκυλιών -με ή χωρίς εισαγωγικά-και τη σιωπή! ( Αυτή τη "σιωπή που κατέβηκε ξαφνικά" και διαπιστώνεται και αλλού...)

Καμιά σιωπή! Κανένας δεν ξεχνά. Τίποτα δεν ξεχνιέται... Γιατί η φωνή του νεαρού τότε φοιτητή και τα συνθήματα των υπολοίπων αντηχούνε μες στο μυαλό μας από τότε σαν παρακαταθήκη για το μέλλον, σα σειρήνα αφύπνισης...
Γιατί;
οι εποχές αλλάζουν, μα , επειδή "ο θάνατος ενός πολίτη ξεκινάει από τα όνειρα του Λόττο", το μήνυμα είναι το ίδιο
[και βρίσκει ολοένα και περισσότερους τρόπους να γίνεται επίκαιρο, όσο θα διογκώνονται οι πεταμένοι άνθρωποι που γίνονται " η τελευταία άκρη απ' το σχεδιάγραμμα της οικονομίας" κι όσο
"η τέλεια κοινωνία" (επιτρέπουμε να) εμποδίζεται "απ' τους καριερίστες και τους καιροσκόπους" . Κάποιο άλλο χάραμα... Και αυτή η σιωπή είναι ανυπόφορη]

6:00 πμ Στίχοι: Κωνσταντίνος Β.
Εδώ στέκομαι, σ' αυτή τη σιωπή
με μάτια ανοιχτά στα παράσιτα
έξι η ώρα τα χαράματα
ο εγωισμός μου δεν περνάει

"Στον τοίχο έγραφε μοναδική ευκαρία.... "

όταν ένας άντρας ξαπλωμένος στο πεζοδρόμιο
παγωμένος
απλώνει το χέρι στο τίποτα
είναι η τελευταία άκρη απ' το σχεδιάγραμμα της οικονομίας
καθώς το πρώτο φως της μέρας απ' τα μάτια του ανατέλλει
κι αυτός δεν το ξέρει ότι μυρίζει άσχημα γιατί η ζωή είναι βρώμικη
μας χωρίζει ένα μέτρο κι αυτός ο αέρας που ξεφυλλίζει ένα πεταμένο περιοδικό
τα τέσσερα πρώτα μανεκέν που έφτασαν στις διαμαντένιες πύλες του παραδείσου
ξημερώνει και κανείς δε θέλει να το καταλάβει
ο θάνατος ενός πολίτη ξεκινάει από τα όνειρα του ΛΟΤΤΟ
κι ύστερα παίζει με τα κανάλια της τηλεόρασης
κι εκπαιδεύει τα παιδιά του πώς να γελούν με την τεχνική του ζάπινγκ
σπόνσορας αυτής της αθλιότητας ένα μεγάλο αυτοκίνητο
απομακρύνει τον έλεγχο πάνω απ' τις ανθρώπινες μάζες
κουλτούρα του γρήγορου φαγητού
έξι και πέντε λεπτά
η τέλεια κοινωνία εμποδίστηκε απ' τους καριερίστες και τους καιροσκόπους
μας χωρίζουν δυο βήματα
θα 'θελα να του μιλήσω μα ξέρω πως δε θα με καταλάβει
όλη νύχτα έμεινα έξω
πόσες φορές δεν έκανα το ίδιο πράγμα
με διαφορετικά ρούχα, με τα ίδια, και χωρίς
γιατί πίστευα πως τα μάτια σου είναι τα φώτα για ένα διαφορετικό κόσμο
ο μύθος της διασταύρωσης
κάποιος περνάει, άλλος μένει, κάποιος φεύγει
δρομολόγια προς κάθε κατεύθυνση
κι ένας ακόμη, φάντασμα μιας σκοτεινής κοινωνίας
χάνεται στους σκελετούς των νέων οικοδομών
τώρα το ξέρω πιο καλά πως δεν ήταν εύκολο
μέσα σ' εκείνο το πλάτος που αγκαλιάζει τις ακρότητες να επιβιώσεις
να γνέψω καταφατικά στο συμβιβασμό
ή να επιστρέψω οριστικά στον εαυτό μου;
χιλιάδες πόδια κάτω απ' αυτό τον ασπρόμαυρο ουρανό
έξι και [δέκα είναι] λεπτά
αυτό που με συνδέει μ' αυτόν τον πεταμένο άνθρωπο,
είναι η θνησιμότητα, η απόκρουση και το έλεος
τα τρία στοιχεία που με κάνουν να χαζεύω
τ' ασημένια αεροπλάνα στον παγωμένο ουρανό
περιμένοντας το πρώτο τρένο να ξεκινήσει απ' την αφετηρία

Παρα-γλωσσικά ή, αλλιώς, γενικά στοιχεία για τη θεματική ενότητα της Γλώσσας

2011-11-14T22:11:00.000+02:00

Η δεύτερη ενότητα του βιβλίου της Γλώσσας στην Γ' Γυμνασίου εξετάζει το θέμα της... Γλώσσας με αναφορά στις ποικίλες αποχρώσεις που μπορεί να πάρει η λέξη αυτή (πολυσημία λέγεται το φαινόμενο, το θυμόμαστε; και, επίσης, διδάσκεται στην ίδια ενότητα!): η γλώσσα ή οι γλώσσες που μιλάμε (γεωγραφικές/κοινωνικές διάλεκτοι), η διαφορά μεταξύ μητρικής και ξένων γλωσσών, η κοινωνική και πολιτιστική δύναμη της γλώσσας, η θέση της ελληνικής γλώσσας σήμερα, η επιβολή ή η μη επιβολή της τεχνολογίας στη γλώσσα, η λεξιπενία,, η διγλωσσία, η σθεναρή αντίσταση ή η ραγδαία εξέλιξη της γλώσσας. Κοινώς, σε μία ενότητα καλείστε, αγαπητά μου παιδιά, να έρθετε σε επαφή με τα ζητήματα που θίγονται σε τρία τουλάχιστον εξάμηνα γλωσσολογικών σπουδών! Μακάρι ο προγραμματισμός της ύλης να μας επέτρεπε να σχολιάσουμε σε μεγαλύτερο βάθος για τη σημασία της γλώσσας... Νομίζω ότι κατανοούμε εύκολα την ανάγκη και την αξία που έχει μια τέτοια συζήτηση τη στιγμή που για να τα κάνουμε, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη γλώσσα! Δηλαδή, όλα είναι γλώσσα και γίνονται δια της γλώσσας! (Κυκλικό το επιχείρημα αλλά αληθές)

Και ιδού μια ευφυής όσο και διασκεδαστική χρήση της πολυσημίας!

Και πριν με συνεπάρουν οι φοιτητικές μου αναμνήσεις και αρχίσω να αναλύω περιττές σε μαθητές γυμνασίου γλωσσοφιλοσοφίες, να ένα μικρό πλάνο που συνοψίζει μερικά από τα θέματα που μας απασχόλησαν και εντός τάξης.

ΓΛΩΣΣΑ

– Επικοινωνία:

ü Διατύπωση σκέψεων, συναισθημάτων, επιχειρημάτων, απόψεων, κρίσεων, θεωριών, παρατηρήσεων, προθέσεων…

ü Μέσο συνεννόησης

– Ανταπόκριση στις προσωπικές ανάγκες των ομιλητών-τριών:

ü Πλήθος περιστάσεων --> διαφορετικές γλώσσες

Πλήθος ομιλητών-τριών --> διαφορετικές γλώσσες

ü Στοιχείο ατομικής ταυτότητας : ο τρόπος χρήσης της γλώσσας από τον καθένα μας σε διαφορετικές συνθήκες επικοινωνίας διαμορφώνει κατά ένα σημαντικό μέρος τον τρόπο με τον οποίο συστήνεται και παρουσιάζεται στα μέλη της κοινωνίας του --> ιδιόλεκτος

– Κοινωνικός παράγοντας:

ü Δημιουργεί και ενισχύει τη συνοχή μεταξύ των μελών μιας κοινωνίας

ü Στοιχείο κοινωνικής ταυτότητας: κάθε κοινωνία προσδιορίζεται μέσω της χρήσης μιας συγκεκριμένης γλωσσικής μορφής (πχ εθνική γλώσσα) με έναν συγκεκριμένο τρόπο

– Βάση πολιτισμού:

ü Συντελεί στη θεμελίωση, συγκρότηση και ανάδειξη του πολιτισμού κάθε κοινωνίας πχ παιδεία, επιστήμη, λογοτεχνία, ποίηση, θέατρο…

ü Στοιχείο πολιτιστικής ταυτότητας: συμβάλλει ή αποτρέπει την πολιτιστική αφομοίωση

– Γλωσσική αλλαγή:

ü Φαινόμενο της γλωσσικής εξέλιξης: η γλώσσα δεν είναι στατική αλλά μεταβάλλεται μέσα από τη διαρκή χρήση της στα στόματα των ομιλητών-τριών

ü Δανεισμός (=εισαγωγή στοιχείων από κάποιο γλωσσικό σύστημα σε ένα άλλο), αλλαγή σημασίας λέξεων/φράσεων, νεολογισμοί …

ü «λεξιπενία των νέων»: αν και το «φτωχό» λεξιλόγιο των νέων σχολιάζεται δυσμενώς, το φαινόμενο σχετίζεται με: προσωπικές επικοινωνιακές τους ανάγκες, ανάπτυξη γλώσσας των νέων, χρήση διαφορετικών μέσων και μεθόδων επικοινωνίας (πχ SMS, chat), ανάγκη διαφοροποίησης από τις προηγούμενες γενιές και μέσω του τρόπου ομιλίας…

– Αναλφαβητισμός: = άγνοια ή ανεπάρκεια γραφής και ανάγνωσης

ü είναι διαφορετικός από την αγραμματοσύνη (= γνώση βασικών στοιχείων γραφής και ανάγνωσης αλλά ελλιπής μόρφωση)

ü Αίτια εμφάνισης/αύξησης φαινομένου: οικονομική ύφεση (πχ έλλειψη πόρων, ανέχεια, άσχημες συνθήκες διαβίωσης), πληθυσμιακή αύξηση (πχ ανεξέλεγκτη μετανάστευση), ιστορική εξέλιξη (πχ εμπλοκή σε πόλεμο, κατοχική περίοδος), κοινωνική καθυστέρηση (πχ αποστέρηση γυναικών από την εκπαίδευση), κρατική αμεριμνησία (πχ ελλιπής κατάρτιση εκπαιδευτικών, μη κρατική στήριξη της παιδείας)

ü Αποτελέσματα/Συνέπειες:

Ατομικά: ανακόπτεται η προσωπική και επαγγελματική σταδιοδρομία του ατόμου, ελλιπής πνευματική καλλιέργεια, ψυχολογικές επιπτώσεις (πχ χαμηλή αυτοπεποίθηση, σύμπλεγμα κατωτερότητας, δυσκολία στην διαμόρφωση της αυτο-εικόνας), εκμετάλλευση, περιθωριοποίηση, έλλειψη κύρους, δυσχερής ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων

Κοινωνικά: ενίσχυση και αναπαραγωγή της κοινωνικής ανισότητας, επικράτηση κοινωνικών προκαταλήψεων, πνευματική και πολιτιστική υστέρηση, χαμηλή παραγωγικότητα, οικονομική παρακμή, πολιτική εξάρτηση, μίμηση ξένων προτύπων/απώλεια εθνικής ταυτότητας

ü Τρόποι επίλυσης (κοινωνικά):

F Δημιουργία σχολείων ώστε η έλλειψή τους να μην αποτελεί εμπόδιο στη φοίτηση των παιδιών

F Κρατικές οικονομικές παροχές σε μαθητές φτωχών οικογενειών προκειμένου να μπορούν όλοι – ανεξαρτήτως κοινωνικής ή οικονομικής κατάστασης – να συμπληρώσουν την υποχρεωτική τους εκπαίδευση

F Οργάνωση προγραμμάτων για την επιμόρφωση αναλφάβητων ενηλίκων

F Σεμινάρια για την κατάρτιση δασκάλων για αναλφάβητους

F Συζητήσεις, ομιλίες ή τηλεοπτικά προγράμματα που θα πείθουν το κοινό για την ωφελιμότητα της παιδείας

F Ανάγκη για ποιοτική εκπαίδευση :

s Σύγχρονα εκπαιδευτικά εγχειρίδια

s Νέες εκπαιδευτικές μέθοδοι

s Εκμετάλλευση της τεχνολογίας

s Ανάπτυξη κριτικής σκέψης και ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων

s Αυτομόρφωση (ατομικά)

– Γλωσσομάθεια: = γνώση ξένων γλωσσών

ü Γνώση γραμματικής, συντακτικού, λεξιλογίου, ιδιωματισμών, ορθογραφίας, προφοράς αλλά και των επικοινωνιακών (προφορικών + γραπτών) κανόνων της ξένης γλώσσας

Εξοικείωση με τον αλλόγλωσσο πολιτισμό πχ λογοτεχνία, βιβλιογραφία…

ü Αίτια διάδοσης: επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος, επέκταση εμπορίου, τουρισμός-ταξίδια, κυριαρχία της επικοινωνίας (τηλεόραση, έντυπη δημοσιογραφία, ραδιόφωνο, διαδίκτυο), πολιτικές εξελίξεις (Ευρωπαϊκή Ένωση, διεθνισμός), πολιτιστική ανάπτυξη (πχ μεταφράσεις ξενόγλωσσων μυθιστορημάτων/συγγραμμάτων), μετανάστευση, συνεργασία με άλλους λαούς…

ü Αποτελέσματα-Ωφέλειες:

Ατομικά: διευκόλυνση επικοινωνίας, εξέλιξη στον επαγγελματικό τομέα, επιστημονική κατάρτιση, διεύρυνση πνευματικών οριζόντων, ενημέρωση, εξυπηρέτηση προσωπικών αναγκών, ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων με αλλόγλωσσους…

Κοινωνικά: προαγωγή της διεθνούς συνεργασίας, γνωριμία και κατανόηση άλλων λαών-συναδέλφωση, πολιτιστική επικοινωνία, συνειδητοποίηση της εθνικής ταυτότητας (μέσω της σύγκρισης με άλλα έθνη καταλαβαίνουμε τη δική μας ιδιοτυπία)

Υ.Γ. Για το τέλος -και επειδή ξέρω σε τι τάξεις κάνω μάθημα (γκούχου, γκούχου)- σας θυμίζω ότι όλες οι γλώσσες υπάρχουν γιατί εξυπηρετούν τις ανάγκες των ομιλητών και των ομιλητριών τους. Και ποια, άραγε, μεγαλύτερη ανάγκη -ειδικά στην εποχή που ζούμε- από το να εκφράσουμε το Και μη διανοηθείτε να μου βγάλετε... γλώσσα ε;;;;;;

Αυτοβιογραφικά είδη (Ημερολόγιο, Αυτοβιογραφία, Απομνημονεύματα). Μέρος 2ο. Στο Γυμνάσιο.

2011-11-13T20:30:00.000+02:00

Αφού είδαμε, λοιπόν, τι είναι τα αυτοβιογραφικά κειμενικά είδη και ποια είναι η σχέση μεταξύ τους αλλά και με άλλα κειμενικά είδη, ας πούμε και κάποια σχόλια για όσα κείμενα αυτοβιογραφικά (ή έχοντα αυτοβιογραφικά στοιχεία) συνήθως διδάσκονται (τουλάχιστον από μένα... ) στο Γυμνάσιο...

1) Στην "Αναφορά στο Γκρέκο", από όπου και το απόσπασμα με τίτλο "Η Νέα Παιδαγωγική" που περιέχεται στο σχολικό εγχειρίδιο της Α΄ Γυμνασίου, ο Νίκος Καζαντζάκης αφηγείται τη ζωή του με τη μορφή μιας αναφοράς πεπραγμένων, την οποία απευθύνει (υποτίθεται) στον συμπατριώτη του μεγάλο ζωγράφο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο.

"Ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης" - El Greco

Η ποιητική γραφή και το γλαφυρό και επιμελημένο ύφος του Καζαντζάκη οδηγούν το κείμενό του στα όρια της "μυθιστορηματικής βιογραφίας". Στην "Νέα Παιδαγωγική", ο αφηγητής αφηγείται σε α' πρόσωπο τα γεγονότα της ζωής του, εναλλάσοντας δυο αφηγηματικές "φωνές": του ώριμου αφηγητή και του εαυτού του ως παιδί...

2) Ο Μακρυγιάννης έγραψε τα "Απομνημονεύματα", όπως μας αναφέρει, με σκοπό να διδάξει και να παραδειγματίσει, λέγοντας την αλήθεια, όπως την έζησε, και αίροντας οποιαδήποτε μορφή καπηλείας της, διότι, όπως λέει, "Είμαστε στο Εμείς και όχι στο Εγώ" (και ο ίδιος καθόλου δεν φταίει εάν η φράση του η ίδια αργότερα έγινε/γίνεται αντικείμενο καπηλείας προς εξυπηρέτηση ιδίων συμφερόντων από κάποιους... ). Κάπως έτσι δεν ξεκίνησε την "Ιστορία" του και ο Θουκυδίδης; Αφηγείται τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής του , τα έργα και τις ημέρες του κατά τη διάρκεια της Επανάστασης και εκφράζει τις απόψεις του, στρεφόμενος ενάντια σε αυτούς που καπηλεύονται το αίμα των άλλων. Στο βιβλίο της Λογοτεχνίας της Γ΄ Γυμνασίου ανθολογείται η αρχή των "Απομνημονευμάτων", στην οποία ο Μακρυγιάννης, σε α' πρόσωπο, αναφέρει τον τόπο και το χρόνο έναρξης της συγγραφής, δηλώνει ότι εξαιτίας αυτής έμαθε να γράφει, αιτιολογεί και δικαιολογεί την πρόθεση του, ξεκαθαρίζει ότι σκοπός του είναι η αποκάλυψη της αλήθειας και κλείνει με τη φράση που ανέφερα στην αρχή. "Είμαστε στο Εμείς" ...

Για όλα αυτά "το τσάκισε το χερι του"...
(Δεδομένου ότι οι αρχικοί στίχοι του ποιήματος του Χριστιανόπουλου το οποίο μελοποιείται εδώ είναι κατά τι πιο καυστικοί, ίσως να μην ταίριαζε εδώ. Αλλά, ακόμα κι έτσι ...)

3) Το αυτοβιογραφικό κείμενο της Ελισάβετ Μουτζάν (ακόμα επιμένω να μην χρησιμοποιώ και το "Μαρτινέγκου") μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν εσφαλμένα (και κατά τη γνώμη μου) ότι ανήκε στα "Απομνημονεύματα", μόνο και μόνο λόγω χρονικής ταύτισης της ζωής της Μουτζάν με την Επανάσταση και εγγύτητας με την συγγραφή των Απομνημονευμάτων των αγωνιστών. Την εσφαλμένη αυτή αντίληψη αναπαράγουν και οι ανθολόγοι του σχολικού βιβλίου. Μόνο που η Μουτζάν δεν έζησε μεγάλα γεγονότα, τουλάχιστον ως αυτόπτης μάρτυρας. Και αυτό μας λέει σε α΄πρόσωπο, αφηγούμενη πώς έμαθε την έναρξη της Επανάστασης, στο πρώτο απόσπασμα που ανθολογείται στη Λογοτεχνία της Γ΄ Γυμνασίου. Το γιατί μας το λέει στο δεύτερο ανθολογούμενο απόσπασμα. Ήταν γυναίκα. Άρα, περιορισμένη. Και γυναίκα στα Επτάνησα. Άρα, περισσότερο περιορισμένη. Και γυναίκα αριστοκρατικής καταγωγής στα Επτάνησα. Άρα, πρακτικά, φυλακισμένη... Και η ίδια γνωρίζει πως η εμπειρίες της ζωής της δεν είναι συγκλονιστικές, αλλά τις αφηγείται με σκοπό τη σύνταξη ενός μανιφέστου διαμαρτυρίας για αυτά που υφίστανται οι γυναίκες (κι όχι μόνο η ίδια) λόγω του φύλου τους. Και κάπως έτσι, κατορθώνει να διατηρήσει μέχρι το τέλος και να διακηρύξει την πνευματική της ελευθερία.

Για το πώς διαχειρίστηκε η Μουτζάν το δίλημμα "γάμος ή θάνατος" που της επιβλήθηκε και το πώς επιλέγοντας τον γάμο επέλεξε και τον θάνατο, διαβάστε εδώ και εδώ.

Ο παντογνώστης αφηγητής στο απόσπασμα από το μυθιστόρημα "Ε.Π. " της Ζωρζ Σαρρή που ανθολογείται με τίτλο "Και πάλι στο σχολείο" στο βιβλίο Λογοτεχνίας της Β' Γυμνασίου διόλου δεν φαίνεται να γνωρίζει πως η Ζωρζ, η κεντρική ηρωίδα της ιστορίας την οποία αφηγείται σε γ΄πρόσωπο, είναι η συγγραφέας της ιστορίας... Απλώς την αφηγείται. Διότι εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα εφηβικό μυθιστόρημα με αυτοβιογραφικά στοιχεία... Εδώ μπορείτε να δείτε λίγα παραπάνω σχόλια για το κείμενο αυτό και εδώ να διαβάσετε το "Και πάλι στο σχολείο", ακόμα μια φορά...

Ο ... Αττίκ και η χρήση αυτοβιογραφικών στοιχείων είναι το μόνο πράγμα που συνδέει το μυθιστόρημα της Σαρρή και το διήγημα του Γιώργου Ιωάννου (κι αυτό στη Λογοτεχνία της Β΄ Γυμνασίου) "Να ΄σαι καλά, δάσκαλε". Γιατί εδώ τα πράγματα είναι λιγάκι πιο περίπλοκα. Ο Γιώργος Ιωάννου (ο οποίος ταυτίζει, ουσιαστικά, στα περισσότερα διηγήματά του τον αφηγητή του με τον ίδιο ) εδώ κάνει διαφορετικές επιλογές. Για να αφηγηθεί το προσωπικό βίωμα, τη συλλογή δημοτικών τραγουδιών την εποχή που δούλευε ως φιλόλογος σε σχολεία της επαρχίας, εφευρίσκει έναν πρωτοπρόσωπο αφηγητή. Κρατάει για τον εαυτό του το ρόλο του δασκάλου - ήρωα της ιστορίας (βρίσκοντας και την ευκαιρία να προτείνει ένα μοντέλο διδαδκαλίας που απέχει παααααααααααααααάρα πολύ απο το μοντέλο της "Νέας Παιδαγωγικής") και βάζει έναν υποτιθέμενο μαθητή του να την εξιστορήσει, ενδυόμενος το ρόλο του αφηγητή. (Τυχερός, πάντως, ήταν ο Ιωάννου. Εμένα που 'βαλα τα παιδιά μου να παρουσιάσουν και να σχολιάσουν ταινίες που σχετίζονται με την εκπαίδευση δεν μου είπε κανείς να ' μαι καλά!!! Όλο γκρίνιες άκουγα... Μάλλον πρέπει να μου γράψω κι εγώ ένα ...διήγημα! ).

Ο Αντώνης Σουρούνης (είμαστε ακόμα στη Λογοτεχνία Β' Γυμνασίου) στο αφήγημα του "Άνθρωποι και δελφίνια " χρησιμοποιεί μια προσωπική εμπειρία ως έναυσμα για να γράψει σε πρώτο πρόσωπο ένα κείμενο καταγγελίας της κακομεταχείρισης των δελφινιών, με σκοπό να ευαισθητοποιήσει τους αναγνώστες του. Κι αλήθεια, ευαισθητοποίησε τουλάχιστον ένα φιλόλογο ( όπως φαίνεται εδώ κι εδώ) και καμιά δεκαπενταριά μαθητές του Γυμνασίου Αφάντου...

Η Λιλή Ζωγράφου στο διήγημά της "Στρίγγλα και καλλονή" (Α΄ Γυμνασίου) φαινομενικά αυτοβιογραφείται. Γιατί ουσιαστικά το διήγημα της αποτελεί έναν φόρο τιμής στην αγαπημένη της σκυλίτσα. Το ξέρω γιατί κι εγώ το 'χω κάνει... Κι όχι μόνο εδώ... (Η γάτα ήταν, είναι δική μου... )

Υ.Γ. : "Η- Βαγγελιώ- δεν-είσαι-εντάξει" του Γιώργου Σκαμπαρδώνη (Α' Γυμνασίου) και "Η τρίπλα των ονείρων" του Δημήτρη Μίγγα (Β' Γυμνασίου) αποτελούν εξαίρετο παράδειγμα του πώς οι αφηγηματικές τεχνικές των αυτοβιογραφικών ειδών χρησιμοποιούνται σε μη (δηλωμένα τουλάχιστον) αυτοβιογραφικά κείμενα, για να προσδώσουν την αυθεντικότητα της μαρτυρίας και την αύξηση της έντασης της αμεσότητας και της παραστατικότητας...

Υ.Γ. 2 : Δεν θα αναφερθώ στα αυτοβιογραφικά στοιχεία που υπάρχουν σε ποιήματα όπως το " Οι Γάτες των Φορτηγων" του ναυτικού Νίκου Καββαδία ή το "Τι έπαιξα στο Λαύριο" του τραγουδοποιού Διονύση Σαββόπουλου. Θεωρείται αυτονόητο ότι η ποιητική φωνή εκκινά από την προσωπική εμπειρία... Εκτός κι αν είσαι ο Βαλαωρίτης και γράφεις για τον Αστραπόγιαννο. Αλλά ακόμα και τότε, η επιλογή σου κάτι λέει για σένα...

Υ.Γ. 3: Θαρρώ πως κάπου στη Λογοτεχνία της Β΄ Γυμνασίου έχει ένα απόσπασμα από το "Ημερολόγιο της Άννα Φρανκ". Ξέρετε, το κοριτσάκι εκείνο που έγραφε ένα ημερολόγιο, με τη μορφή επιστολών στην υποθετική της φίλη Κίττυ, όταν κρυβόταν από τους Ναζί . Και που μετά το πιάσανε και το σκοτώσανε και μετά θάνατον εκδόθηκε το ημερολόγιο και σκόρπισε ρίγη συγκίνησης σε πλήθος ανθρώπους που οι ίδιοι ή οι προγονοί τους αδιαφορούσαν, όταν το πιάνανε και το σκοτώνανε, διότι ασχολούνταν με σημαντικότερα ζητήματα, αν μπήκε ο μισθός τους ή αν πάρουν δώρο Χριστουγέννων). Γιατί δεν το δίδαξα άραγε ποτέ; Ίσως πρέπει κάποια στιγμή να το κάνω... Ποιος ξέρει; Ίσως και τώρα να υπάρχει ένα (και δυο και τρία και τέσσερα και πολλά) κοριτσάκι (και αγοράκι και παππούς και γιαγιά και άντρας και γυναίκα και έφηβος και νεάνιδα) που το πιάνουνε και το σκοτώνουνε (κυριολεκτικώς, μεταφορικώς, ποικιλοτρόπως, βάλτε κι εσείς ένα επίρρημα, θα ταιριάζει) την ώρα που η κοινή γνώμη ασχολείται (και πάλι) με τα ίδια κεφαλαιώδη ζητήματα. Το γρηγορότερο μάλλον θα πρέπει να το κάνω.... Γιατί η δίψα για ζωή της Άννας Φρανκ - κι ας μην την έζησε- δείχνει τον δρόμο...

Αυτοβιογραφικά είδη. ( Ημερολόγιο, Αυτοβιογραφία, Απομνημονεύματα). Μέρος 1ο. Γενικά.

2011-11-13T16:24:00.002+02:00

Βιογραφικά ονομάζονται τα κείμενα που αφηγούνται τη ζωή ενός πραγματικού ανθρώπου- όλη ή τα κυριότερα γεγονότα αυτής. Με τα αμιγώς βιογραφικά είδη δεν θα ασχοληθούμε εδώ. Θα ασχοληθούμε μόνο με την κατηγορία βιογραφικών κειμένων που ονομάζονται αυτοβιογραφικά. Πρόκειται για κείμενα ο συγγραφέας των οποίων αφηγείται γεγονότα (ημερολόγιο, απομνημονεύματα, αυτοβιογραφίες) ή εκθέτει τα σημαντικότερα στοιχεία (αυτοβιογραφικό σημείωμα, για το οποίο εμείς δεν θα μιλήσουμε εδώ) της δικής του ζωής.

Αυτοβιογραφία:

Το συνεχές αφηγηματικό κείμενο στο οποίο ένας άνθρωπος αφηγείται τα σπουδαιότερα γεγονότα της ζωής του, ολόκληρης ή μέρους αυτής. Είναι το μοναδικό αφηγηματικό είδος στο οποίο ο συγγραφέας, ο αφηγητής και ο κεντρικός ήρωας ταυτίζονται. Είναι το ίδιο πρόσωπο και, μάλιστα, υπαρκτό. Ωστόσο, αρκετοί δε δέχονται αυτήν την πλήρη ταύτιση, γιατί υποστηρίζουν ότι ο συγγραφέας μπορεί να είναι το ίδιο πρόσωπο με τον κεντρικό ήρωα αλλά σε διαφορετική ηλικία, ενώ ο αφηγητής κινείται συνεχώς ανάμεσα στα δύο αυτά επίπεδα, έχοντας δυο αφηγηματικές "φωνές", με διαφορετική οπτική γωνία (Η εστίαση δεν αλλάζει, παραμένει εσωτερική. Το εύρος της οπτικής γωνίας αλλάζει): του συγγραφέα, που έχει γνωση των συνεπειών των πράξεων που αφηγείται, και του ήρωα, ο οποίος ζει συγχρονικά τα γεγονότα, την ώρα που του συμβαίνουν. [ Στην "Νέα Παιδαγωγική", ας πούμε, όταν στην αφήγηση αναφέρεται η προσπάθεια του μικρού να δει εάν είχε κέρατα ο δάσκαλος, υπερισχύει η "φωνή" του ήρωα στη συγκεκριμένη παιδική ηλικία. Όταν παρακάτω σχολιάζει δυσοίωνα ότι τα παιδικά κεφάλια, που μοιάζουν με κρανία έτσι που είναι κουρεμένα εν χρω, θα έχουν γίνει τώρα (= που γίνεται η αφήγηση) πραγματικά κρανία, επικρατεί η "φωνή" του ώριμου πια αφηγητή. ]

Η "Αναφορά στο Γκρέκο", που έχει χαρακτηριστεί "ποιητική αυτοβιογραφία", αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα "μυθιστορηματικής αυτοβιογραφίας". Τα πραγματικά γεγονότα της ζωής του αυτοβιογραφούμενου διανθίζονται με ποικίλες λεπτομέρειες χάριν λογοτεχνικότητας.

Όταν τα πραγματικά γεγονότα της ζωής ενός συγγραφέα χρησιμοποιούνται ως πρόπλασμα, ως υλικό για κάποιο έργο του, τότε λέμε ότι έχουμε να κάνουμε με "μυθιστόρημα με αυτοβιογραφικά στοιχεία".

Απομνημονεύματα:

Η από μνήμης καταγραφή από έναν άνθρωπο σημαντικών ιστορικών γεγονότων των οποίων υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας ή πρωταγωνιστής με σκοπό είτε την υστεροφημία του, είτε την ενημέρωση των επόμενων γενεών για αυτά, καθώς τα θεωρεί σημαντικά. Η πρώτη απόπειρα συγγραφής "Απομνημονευμάτων" ήταν η "Κύρου Ανάβασις -Κάθοδος των Μυρίων", στην οποία ο Ξενοφώντας αφηγείται την συμμετοχή του στο μισθοφορικό στράτευμα του Πέρση πρίγκιπα Κύρου κατά την επανάσταση του τελευταίου εναντίον του βασιλιά των Περσών και την προσπάθεια του ελληνικού μισθοφορικού στρατεύματος, ευρισκόμενου στην καρδιά της Ασίας μετά τον θάνατο του Κύρου, να επιστρέψει στην Ελλάδα.

Ειδικά για την "Ιστορία της Ελληνικής Λογοτεχνίας", "Απομνημονεύματα" ονομάζονται οι μαρτυρίες και οι αφηγήσεις των ηρώων της Ελληνικής Επανάστασης για τα σημαντικά γεγονότα στα οποία έλαβαν μέρος. Σημαντικότερα θεωρούνται αυτά του Μακρυγιάννη, του Κολοκοτρώνη και του Κασομούλη.

Ημερολόγιο :

Η συστηματική καταγραφή από έναν άνθρωπο των συναισθηματών, των σκέψεων και των γεγονότων της προσωπικής ζωής του ή και της δημόσιας ζωής. Ο χαρακτήρας τους είναι προσωπικός κι έτσι η γλώσσα του μπορεί να είναι συνθηματική και η γραφή τους υπαινικτική και ελλειπτική. Χαρακτηριστικό των ημερολογίων είναι ο εξομολογητικός τόνος, η υποκειμενική ματιά, η αποσπασματικότητα και η κυριαρχία του α' προσώπου. Τέλος, ένα άλλο χαρακτηριστικό στοιχείο των ημερολογίων είναι ο ακριβής προσδιορισμός του χρόνου συγγραφής κάθε καταχώρησης. "Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ" είναι το πιο γνωστό ημερολογιακό κείμενο της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Σύγκριση των αυτοβιογραφικών ειδών και άλλες παρατηρήσεις:
1) Η αυτοβιογραφία γράφεται με σκοπό να διαβαστεί από άλλους ανθρώπους, ασχέτως αν τελικά μπορεί να μην συμβεί αυτό. Το ημερολόγιο δεν προορίζεται για δημοσίευση, ασχέτως αν κάποια δημοσιεύονται.
2) Η αυτοβιογραφία γράφεται πολύ καιρό έπειτα από τα γεγονότα που αφηγείται και έχει περισσότερη συνοχή. Το ημερολόγιο γράφεται παράλληλα με ή σε μικρή απόσταση από τα γεγονότα που παρουσιάζει και χωρίς ιδιαίτερη συνοχή (κατ' ανάγκην ).
3) Στην αυτοβιογραφία έμφαση δίνεται στη ζωή του αυτοβιογραφούμενου, όλη ή τμήμα της. Τα απομνημονεύματα εστιάζουν σε σπουδαία ιστορικά γεγονότα των οποίων υπήρξε μαρτυρας ή/και πρωταγωνιστής ο συγγραφέας.


Έλ Γκρέκο, Αυτοπροσωπογραφία. Η "αυτοβιογραφία" της Ζωγραφικής

4) Όλα τα αυτοβιογραφικά κείμενα λειτουργούν ως ιστορικές πήγες. Επίσης, φωτίζουν την προσωπικοτήτα του συγγραφέα τους και μας πληροφορούν για την στάση του απέναντι στα πλαίσια της εποχής του.
5) Η λογοτεχνικότητα στα αυτοβιογραφικά είδη δεν είναι αυτονόητη. Εξαρτάται από τις ικανότητες του συγγραφέα/αφηγητή και/ή τις αισθητικές αντιλήψεις μια εποχής.
6) Εξυπακούεται ότι η αφήγηση σε ένα αυτοβιογραφικό κείμενο μπορεί να πάρει διάφορες μορφές... Για παράδειγμα, η "Αναφορά στο Γκρέκο" του Νίκου Καζαντζάκη, στην οποία ο συγγραφέας αφηγείται την ζωή του ως αναφορά των πεπραγμένων της ζωής του, απευθυνόμενος στον κρητικό ζωγράφο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο (Ελ Γκρέκο).
7) Να σημειωθεί, τέλος, ότι τη μορφή υποτιθέμενων αυτοβιογραφιών δίνουν οι συγγραφείς -κρατώντας για τους ίδιους το ρόλο του εκδότη ή του επιμελήτη έκδοσης χειρόγραφου που βρέθηκε τυχαία στα χέρια τους- καθαρά μυθοπλαστικών αφηγήσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα "Η ζωή εν τάφω" του Μυριβίλη. Το μυθιστόρημα αποτελείται από μια σειρά επιστολών ενός στρατιώτη προς τη γυναίκα του, που υποτίθεται πως ανακάλυψε ο συγγραφέας σε ένα μπαούλο.
8) Ιδιότυπες περιπτώσεις όπως ο "Λουκής Λάρας " του Δημήτρη Βικέλα ή η "Ιστορία ενός αιχμαλώτου" του Στρατή Δούκα βρίσκονται στο μεταίχμιο της παραπάνω σημείωσης. Με την έννοια ότι αποτελούν δημιουργική ανάπλαση μιας αυτοβιογραφικής αφήγησης .
9) Δείτε κι αυτό το ιδιότυπο "ημερολόγιο" από το ιστολόγιο της συναδέλφου Σώτιας Σιαμαντούρα, γνωστής και μη εξαιρετέας "Αρχαγγελίτισσας" .
10) Θα ήταν παράλειψη να μην σημειωθεί ο αυτοβιογραφικος χαρακτήρας που έχει η επιστολή ως κειμενικό είδος, όπως και παραπάνω υπαινίχθηκα. Άλλωστε, το ημερολόγιο είναι ένα είδος επιστολής προς τον εαυτό μας. Σε αυτήν, ο συγγραφέας της δύναται να καταγράφει προσωπικές εμπειρίες, απευθυνόμενος σε ένα ή περισσότερα (ανοιχτή επιστολή) πρόσωπα.

Σε επόμενη ανάρτηση θα ασχολήθούμε με αυτοβιογραφικά κείμενα που συνήθως διδάσκονται στο Γυμνάσιο.

Υ.Γ.:

Ελένη - Ο Πρόλογος

2011-11-08T10:13:00.001+02:00

Ακολουθεί την ... παράδοση (που ίδιος έχει δημιουργήσει για τον εαυτό του), να νεωτερίζει σε κάθε τραγωδία του, ο Ευριπίδης ... Έτσι κάνει και σε αυτόν το διπλό (μονολογικό/αφηγηματικό και διαλογικό) πρόλογο, στον οποίο ήδη έχει αρχίσει να θίγει το θέμα της διάστασης ανάμεσα στο "είναι" και στο "φαίνεσθαι" (καθώς μαθαίνουμε ότι όλα όσα ξέρουμε είναι ψέμματα... ) και παράλληλα να αμφισβητεί παραδεδομένες αξίες (Ο Νείλος που ποτίζει την Αίγυπτο, η Λήδα που ΛΕΕΙ ο ΜΥΘΟΣ πως γέννησε ένα αυγό κτλ ). Στο μονολογικό μέρος η ηρωίδα μας πληροφορεί για την προιστορία του δράματος. Παράλληλα, αναφέρει την ταυτότητα της, το τόπο και το "χρόνο" διαδραμάτισης της τραγωδίας, τα προβλήματα που υπάρχουν (o Θεοκλύμενος, o κίνδυνος για τους Έλληνες) και τις τυχόν λύσεις (Θεονόη) και παράλληλα ο ποιητής βρίσκει την ευκαιρία να προσημάνει και να προικονομήσει όλη την υπόλοιπη τραγωδία... Μας προιδεάζει, λοιπόν, και μας προετοιμάζει για τους κινδύνους που θα αντιμετωπίσουν οι βασικοί ήρωες στο άμεσο μέλλον επί σκηνής, την ασαφή κατάληξη των πραγμάτων και την κομβική σημασία της Θεονόης...

Μιλώντας για τη Θεονόη έχουμε μπει στο δεύτερο κομμάτι του προλόγου, το διαλογικό...
Για την Θεονόη έχει έρθει στην Αίγυπτο ο Τεύκρος...
(Δείτε εδώ από την παράσταση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδας τους στίχους 87-142 που περιέχουν την αντίδραση του Τεύκρου)
Και η έλευση του έχει διττή σημασία... Απο την μιά, πληροφορεί την Ελένη και εμάς για όσα δεν γνωρίζουμε και επαληθεύει την άσχημη φήμη που υπάρχει για κείνη στην Ελλάδα, και με την αντίδραση του, καθώς την πρωτοβλέπει (και μας προετομάζει έτσι και για την παρόμοια αντίδραση τουυ Μενέλαου αργότερα, η οποία θα επιβραδύνει την αναγνώριση),και με τις πληροφορίες για την οικογένεια της . Παράλληλα, φέρνει την είδηση της πτώσης της Τροίας αλλά και ασαφείς πληροφορίες για την τύχη του Μενέλαου... Αυτό, πέρα από τον ''έλεο και τον φόβο" στις ψυχές της Ελένης και τον θεατών, έχει κι άλλη δραματουργική λειτουργία. Η Ελένη αφήνει τον τύμβο του Πρωτέα και μπαίνει μαζί με το χορό στο παλάτι να πάρει χρησμό από τη Θεονόη. Έτσι, ο Μενέλαος ζει ολομόναχος την "ποιος αλήθεια είμαι εγώ και που πάω" είσοδο του σε άδεια σκηνή και γίνεται θύμα - αυτός, ο βασιλιάς- των προσβολών και του οίκτου της γριάς σκλάβας...
Από την άλλη μεριά, σκιαγραφείται με περισσότερο αδρές γραμμές το δεύτερο βασικό μοτίβο της τραγωδίας. Οι καταστροφικές συνέπειες του πολέμου. Ήδη, από τα λόγια της Ελένης για τους δύστυχους Έλληνες και Τρώες (Ναι. Ο πόλεμος δεν κάνει διακρίσεις σε εχθρούς και φίλους. Όλους τους καταστρέφει...) που πολεμούσαν για αέρα κοπανιστό, για το είδωλο της, μας έχουν εισάγει στον προβληματισμό αυτό. Ότι ο πόλεμος είναι ένας χώρος ψεύδους όπου δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι. Γιατί ακόμα και οι νικητές στο πεδίο των μαχών έχουν ηττηθεί από τον ίδιο το πόλεμο οπουδήποτε αλλού... Τώρα με τον Τεύκρο αυτό παρουσιάζεται απτά επάνω στη σκηνή. Και με τις πληροφορίες που φέρνει για την τύχη των εμπολέμων, νικητών και ηττημένων, και, κυρίως, με την ίδια την παρουσία του... Γιατί τι κέρδισε αυτός, ο νικητής, από τον πόλεμο? Αυτός που καυχάται ότι μόνος του κατέλαβε την Τροία? (Θα δουμε πιο μετά και τον Μενέλαο συχνότατα να καυχιέται για αυτο. Έτσι είναι. Η νίκη έχει πολλούς πατέρες. Η ήττα είναι ορφανή... )Τι κέρδισε; Την κούρσεψα, μα πάω κι εγώ χαμένος, λέει. Στερήθηκε όλα όσα αγαπούσε, είδε τον αδερφό του να πεθαίνει ατιμασμένος, μισήθηκε από τον πατέρα του, εξορίστηκε από την πατρίδα του και περιπλανιέται τώρα στις θάλασσες με αβέβαιο προορισμό.
Ο μύθος του ειδώλου προϋπήρχε ήδη από τον Στησίχορο, αλλά η εμφάνιση του Τεύκρου είναι δημιουργημα του Ευριπίδη. Αλλάγιατί ειδικά τον Τεύκρο? Γιατί ο Τεύκρος έχει πολλά κοινά με την Ελένη. Είναι και οι δύο Έλληνες. Είναι και οι δυο εξόριστοι. Είναι και οι δυο θύματα του πολέμου. Η μοίρα τους ορίστηκε ερήμην τους από μια "κρίση". Η Ελένη από αυτήν του Πάρη και ο Τεύκρος από την "κρίση των όπλων του Αχιλλέα, τις μηχανορραφίες του Οδυσσέα. Και δυο μισήθηκαν και ντρόπιασαν τις οικογενειες τους χωρίς να φταίνε, κι υπήρξαν θύματα των αποφάσεων των θεων, και ταπεινώθηκαν... Η Ελένη ακούσια απήχθη από το Δία, γιατί ήθελε, λέει να ... καταπολεμήσει με τον πόλεμο τον υπερπληθυσμό. Και την μισούν, κι ας διαφυλάττει την αγνότητα της, ικέτσισσα στο μνήμα του Πρωτέα, από τις ορέξεις του Θεοκλύμενου. Και ο Τεύκρος περιφρονήθηκε για το θάνατο του Αίαντα, του αδερφού του, που αυτοκτόνησε, όταν κατάλαβε τι έκανε, τυφλωμένος από την Αθηνά. Έσφαξε ένα κοπάδι βόδια νομίζοντας πως είναι Αχαιοί... Και τον μισούν τον Τεύκρο , κι ας όρθωσε το ανάστημα του και κατόρθωσε να ταφεί το σώμα του αδερφού του και να μην το φάνε τα σκυλιά...
Κι υπάρχει ίσως κι ακόμα μια απάντηση στο ερώτημα "γιατί ο Τεύκρος". Γιατί σύμφωνα με την παράδοση ήταν αυτός που ίδρυσε τη νέα Σαλαμίνα στην Κύπρο, κι άρα είναι προπάτορας του βασιλιά της Κύπρου Ευαγόρα, από τον οποίον περιμένουν πολλά οι χειμαζόμενοι τότε από τον Πελοποννησικό Πόλεμο Αθηναίοι.

Υ.Γ.: Οι επόμενες αναρτήσεις δεν θα είναι τόσο αναλυτικές... Το μάθημα το κάνουμε στην τάξη.

Υ.Γ.2: από πολλούς αμφισβητείται αν ο Τεύκρος στην Ελένη είναι τραγικός ήρωας. Εσείς , αφού διαβάσετε το οικείο λήμμα στο γλωσσάρι του βιβλίου σας στη σελίδα 144, τι λέτε;

Υ.Γ.3: Μόνο και μόνο για να δείτε πως ακούγεται η τραγωδία σε ξένη γλώσσα αυτό το απόσπασμα από την εναρκτήρια σκηνή της παράστασης του αυστραλιανου θεάτρου Omniprop, (με την προσθήκη ακόμη ενός προλόγου από τον Απόλλωνα) . Η Ελένη εμφανίζεται στο 1:50. Η σκηνή τελείωνει στον στίχο 82.

"Ελένη" (Μια σειρά από ...τραγικές ειρωνείες)

2011-11-07T17:43:00.005+02:00

Είναι η δεύτερη φορά τα τελευταία χρόνια που η μεγαλόπνοη και οξυδερκής εκπαιδευτική πολιτική με στέλνει μέσα Νοέμβρη να κάνω ξαφνικά δραματική ποίηση, και δη την τραγωδία του Ευριπίδη "Ελένη"...
Τραγική ειρωνεία, ε? (Και κυριολεκτικά και μεταφορικά...) Εν πάση περιπτώσει, να που η σύμπτηξη των τμημάτων με έκανε καθηγητή ενός νέου τμήματος και ενός νέου μαθήματος. Τουλάχιστον, κάλλιο αργά παρά ποτέ, θα εκπληρώσω την υπόσχεση που είχα δώσει κάποτε στα "παλιά" Αρχαγγελούδια μου, να ανεβάσω απόσπάσματα από την τραγωδία, τα οποία είχαμε κάνει τότε, πριν τη δημιουργία του ιστολογίου... Δεν άργησα, παιδιά... Ε? (Κι άλλη "τραγική" ειρωνεία... )
Απο δω και στο εξής, πατώντας πάνω στην ετικέτα με τίτλο "Ελένη" μπορείτε να δείτε σχετικές δημοσιεύσεις, μέχρι να πάρουμε το νήμα της τραγωδίας από κει που το αφήσατε με τις ως τώρα καθηγήτριες σας...
Μεχρι τότε:
Δείτε εδω μια δημοσίευση για την Εισαγωγή...
Διαβάστε εδώ μια σειρά παρωδιών της "Ελένης" από παλιούς μου μαθητές ...
Δείτε εδώ πως απεικονίζεται η Ελένη ως λογοτεχνικός χαρακτήρας ή μυθική ηρωίδα...
Ακούστε εδώ νεότερα ελληνικά τραγούδια που εμπνέονται από το μύθο των Τρωικών...

H Nέα Παιδαγωγική. Νίκος Καζαντζάκης

2011-11-01T15:09:00.001+02:00

Ο Νίκος Καζαντζάκης μοιράζεται μαζί μας - μέσω της υποτιθέμενης αναφοράς των πεπραγμένων της ζωής του στον Ελ Γκρέκο - τις αναμνήσεις του από τη σχολική ζωή, διανθισμένες με έκδηλη συγκίνηση και νοσταλγία αλλά και ακόμα πιο έκδηλη ειρωνεία και υφέρποντα, πλην έντονο, σαρκασμό για τον υποκριτή δάσκαλο του, που άλλα ευαγγελίζοταν κι άλλα έκανε... "Δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτεις" στην κυριολεξία, δηλαδή.

<p>&amp;amp;lt;br&amp;amp;gt;Ε</p>

Ερωτόκριτος. Ο Διαλογος του Πεζόστρατου με τον ρήγα Ηράκλη. (Γ, 891-936))

2011-10-24T19:53:00.000+03:00

Τι είναι ο Ερωτόκριτος?

Μην είναι υπάλληλος του Ι.Κ.Α.όπως "φοβάται " ο Μίλτος Πασχαλίδης?

Μην είναι ... καράβι, (δηλαδή είναι, άλλα απο αυτόν που ψάχνουμε ονομάστηκε έτσι ) όπως δηλώνει η φωτογραφία δεξιά?
Μην είναι o οικολόγος - ποδηλάτης που υπαινισσεται η << δίπλα αφισούλα?

Τσου!

Ειναι ο βασικός χαρακτηρας στο ομώνυμο, εμβληματικό της Κρητικής Λογοτεχνίας αλλά και της Ελληνικής (και όχι απλά και μόνο της Νεοελληνικής ), έμμετρο ερωτικό αφήγημα του Βιντσέντζου Κορνάρου, το οποίο περιέχει και μερικούς από τους πιο ερωτικούς στίχους που έχουν γραφεί ποτέ. ¨Για σένα εγεννήθηκε στον κόσμο το κορμί μου¨
Ας το ακούσουμε και σε μια λιγάκι αντισυμβατική εκδοχή...

Ποιητής του είναι ο Βιντζέντζος Κορνάρος.

Λίγα ξέρουμε γι’ αυτόν. Όσα μας λέει στον Ερωτόκριτο. Η τέλεια γνώση του κρητικού ιδιώματος δείχνει ότι ήταν ήταν μάλλον Έλληνας, αλλά τελευταία πιστεύεται ότι είναι μέλος της βενετικής οικογένειας των Κορνάρων . Γεννήθηκε στη Σητεία και έζησε μεταξύ 1600-1670. Εκτός από τον Ερωτόκριτο έγραψε και το θρησκευτικό δράμα "Η θυσία του Αβραάμ".
Ο Ερωτόκριτος είναι πολύστιχο, αφηγηματικό έμμετρο μυθιστόρημα. Αποτελείται από 10000 ομοιοκατάληκτους ιαμβικούς στίχους (κρητικός δεκαπεντασύλλαβος) χωρισμένους σε 5 λόγους. Ο Βιτσέντζος Κορνάρος άντλησε την υπόθεση του έργου από την πεζή ιταλική μετάφραση του γαλλικού μυθιστορήματος ‘Parish et Vienne’. Κυρίως διακρίνεται για την αναγεννησιακή οργάνωση και σύνθεση του μύθου και για την δημιουργική αφομοίωση και μετάπλαση της υπόθεσης και των δυτικών των στοιχείων που δανείστηκε .Θεωρειται ανώτερο λογοτεχνικα από το πρότυπο του. Γράφτηκε πιθανότατα ανάμεσα στα 1626-1646. Από τον ‘Ερωτόκριτο’ επηρεάστηκαν οι Σολωμός (και η Επτανησιακή Σχολή γενικότερα), Κρυστάλης, Πρεβελάκης, Σεφέρης (και η υπόλοιποι της Γενιάς του '30), Παλαμάς, Σικελιανός, ενώ το ανόθευτο λαϊκο κρητικό ιδίωμα που χρησιμοποιείται και ανάγεται σε λογοτεχνική γλώσσα υψηλής αισθητικής, έκφρασης και ακρίβειας αποτέλεσε βασικό επιχείρημα των δημοτικιστών για την υπερίσχυση της γλώσσας του λαού. . Ο λαός αγάπησε το ποίημα, μαθαίνει χωρία του απέξω, έχει γίνει τραγούδι και πολλά δίστιχα του χρησιμοποιούνται σαν παροιμίες, ενώ από αυτό επηρεάστηκε και ο λαικός ζωγράφος Θεόφιλος για την γνωστή του τοιχογραφία. που την είδαμε και στην αρχή παραλλαγμένη. . Η πρώτη έκδοση του "Ερωτόκριτου" έγινε στην Βενετία το 1713. Διαδραματίζεται στην αρχαία( αλλά όχι ιστορική) Αθήνα. Γνωστές επίσης είναι οι μουσικές εκδόσεις του Ερωτόκριτου. Αρχικά η πασίγνωστη με την φωνή του Νίκου Ξυλούρη και της Τάνιας Τσανακλίδου υπό την διεύθυνση του Χρ. Χάλαρη ,έπειτα η όπερα "Ερωτόκριτος" του Νίκου Μαμαγκάκη
και, τελευταία χρονικά, η έκδοση "4 δρόμοι για τον Ερωτόκριτο" από μια σειρά νεότερων συνθετών (Λουδοβίκος των Ανωγείων, Ξυδάκης, Ψαραντώνης, Κουμεντάκης)

Το σχολικό ανθολόγιοπαραδόξως, άντι του ερωτικότατου αποσπάσματος που ακουσαμε παραπάνω ή άλλων παρόμοιων, έχει ανθολογήσει έναν αγώνα λόγων ("Διάλογος του Πεζόστρατου με τον Ρήγα Ηρακλή". Γ , 891-936) και μια "τυπική σκηνή" μονομαχίας...
Τέλος πάντων, αυτά έχουμε, με αυτά θα παίξουμε...
Εμείς θα κάνουμε το πρώτο απόσπασμα. Θα το ακούσουμε στην ανάγνωση του λυράρη
Αλέξανδρου Παπαδάκη.

Κι επειδή από μόνος του ο Ερωτόκριτος είναι μισός, άλλωστε όλα γίναν για τα τσακίρικα μάτια της Αρετούσας, ας ακούσουμε και την ίδια την ερωτευμένη κοπέλα ( "Για με ξαναγεννήθηκεν η φύση των πραγμάτων...") να μιλάει
και ας κλείσουμε μ' ένα νεότερο τραγούδι με αυτήν πρωταγωνίστρια...

Κρητική λογοτεχνία.

2011-10-24T19:52:00.000+03:00

ΚΡΗΤΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Η Κρήτη έμεινε κάτω από την κυριαρχία των Βενετών από το 1211 ως το 1669, οπότε υποδουλώθηκε στους Τούρκους. Στα χρονιά αυτο το νησί γνώρισε οικονομική και εμπορική ανάπτυξη και παρουσίασε τα δείγματα λογοτεχνικής ακμής.(Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Κρήτη εμφανίστηκε ήδη από τον 10 αιώνα μια κατηγορία δημοτικών τραγουδιών που ονομάζονται "ριζίτικα")

ü Τους δύο πρώτους αιώνες ο ντόπιος πληθυσμός έτρεφε εχθρικά αισθήματα προς τους Βενετούς κατακτητές. Βαθμιαία όμως η επικοινωνία Βενετών και Ελλήνων έγινε στενότερη και το νησί, γρήγορα εξελίχτηκε σε πολιτισμικό κέντρο.

ü Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453) οι συχνές εξεγέρσεις των Ελλήνων έπαψαν. Μέχρι την κατάληψη του νησιού από τους Τούρκους (1669), παρουσιάζεται μεγάλη πνευματική ανάπτυξη και άνθηση των τεχνών. Ιδίως της ζωγραφικής και της λογοτεχνίας (και κυρίως του θεάτρου). Η άνθηση αυτή κορυφώθηκε στα τελευταία εκατό περίπου χρόνια της βενετικής κατοχής (1580-1669), είναι γνωστή και ως Κρητική Αναγέννηση και οφείλεται στην επιρροή της Ευρωπαϊκής Αναγέννησης. Ειδικότερα η ιταλική Αναγέννηση επέδρασε καθοριστικά στην συγγραφή έμμετρων δραματικών έργων με τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

1) Είναι θεατρικά (Η θυσία του Αβραάμ. Θρησκευτικό δράμα. του Β. Κορνάρου.Ερωφίλη. Τραγωδία, του Γ,. Χορτάτση.Κατσούρμπος. Κωμωδία του Χορτάτση. Γύπαρις ή Πανώρια. Ποιμενικό δράμα του Χορτάτση. Βασιλεύς Ροδολίνος. Τραγωδία του Ιωάννη Ανδρέα Τρωίλου. Φορτουνάτος. Κωμωδία του Μάρκου Αντώνιου Φώσκολου. Στάθης. Κωμωδία που παλιά θεωρούταν έργο του Χορτάτση. Σήμερα ο ποιητής θεωρείται άγνωστος. Ζήνων. Τραγωδία αγνώστου συγγραφέα.)

Εξαίρεση αποτελούν δύο:

ü Ο Ερωτόκριτος του Β, Κορνάρου είναι έμμετρο αφηγηματικό μυθιστόρημα με περιεχόμενο ερωτικό και ηρωικό.

ü Η Βοσκοπούλα,αγνώστου συγγραφέα, ανήκει στην ποιμενική ποίηση και είναι ένα σύντομο αφηγηματικό ποίημα.

2) Είναι διασκευές ξένου δυτικού προτύπου, αλλά συχνά υπερέχουν από άποψη ποιότητας. Γενικά το κρητικό θέατρο οικειοποιείται την ιταλική αισθητική εξαλείφοντας τα ξένα στοιχεία που θεωρεί περιττά .

3) Είναι γραμμένα όλα στην κρητική διάλεκτο, δηλαδή στην γλώσσα του λαού, την οποία οι ποιητές καλλιεργούν επίμονα και την εξυψώνουν σταδιακά σε λογοτεχνική.

4)Είναι γραμμένα σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο στίχο με ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία (κρητικός δεκαπεντασύλλαβος).

5)Από άποψη περιεχομένου χαρακτηρίζονται από ηρωική αντίληψη για την ζωή, συναίσθημα χρέους απέναντι στην πατρίδα, τη θρησκεία και την οικογένεια, αγάπη για την ελευθερία , εξιδανίκευση του έρωτα και της γυναίκας,ιπποτικό πνεύμα

6)Έχουν δεχτεί επιρροές και από την λαϊκή παράδοση (γνωμικά και παροιμίες).

Τα εργα αυτά αποτελούν αυτό που ονομάζουμε σήμερα "Κρητική Λογοτεχνία" ή "Κρητική Σχολή" κι αποτελούν την πρώτη λογοτεχνική σχολή της νεότερης λογοτεχνίας μας.

Όχι πια Δημοτική Ποίηση: Γυμνασιακή είναι ντε!

2011-10-18T07:05:00.001+03:00

Πώς ακούμε συνέχεια γύρω μας ότι είναι δύσκολο το τρέχον έτος και βρισκόμαστε σε κρίση; Κάτι τέτοιο -αλλά όχι ακριβώς- συμβαίνει και στην Α' Γυμνασίου Παραδεισίου η οποία, ακολουθώντας το ρεύμα της εποχής αλλά μετασχηματίζοντάς το στα δικά της μέτρα και σταθμούς, διανύει μια επίπονη (με μένα καθηγήτρια) αλλά σε κρίση δημιουργικότητας σχολική χρονιά. Για να μιλήσουμε απλά (για πιο ποιητικές αποχρώσεις, κοιτάξτε λίγο παρακάτω στην ανάρτηση), και φέτος έχω αναλάβει το μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας αλλά με μια καινούρια Πρώτη τάξη, με την οποία φιλοδοξώ να συνεχίσουμε τη δημιουργική, λογοτεχνίζουσα και -ελπίζω αν μη τι άλλο- διακεδαστική παράδοση της προηγούμενης τάξης. Για τις εργασίες των περσινών μαθητών και μαθητριών, μπορείτε να βρείτε περισσότερα στοιχεία εδώ. Για το μεράκι των φετινών παιδιών, το πρώτο δείγμα έπεται ακριβώς μία παράγραφο μετά στο παρόν κείμενο.
Προσπαθώντας, αρχικά, να κάνω μια "ομαλή" εισαγωγή στη δημοτική ποίηση, ασχοληθήκαμε με την ανάλυση του νανουρίσματος "Ύπνε μου κι έπαρέ μου το" που ανθολογείται στο σχολικό εγχειρίδιο. Το δημοτικό ποίημα, λόγω του τρυφερού του περιεχομένου, είχε απήχηση εντός τάξης, όπως απήχηση είχε κι εκείνο το προπαρασκευαστικό μάθημα για τα χαρακτηριστικά του δημοτικού τραγουδιού. Εκμεταλλευόμενη, λοιπόν, το ενδιαφέρον που έδειξαν τα παιδιά, τους ζήτησα να γράψουν στίχους ακολουθώντας το μέτρο της παραδοσιακής ποίησης, δηλαδή, τον ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο. Το θέμα ήταν ελεύθερο κι η ομοιοκαταληξία προαιρετική. Με την άδεια των μαθητών-τριών (που είτε συνέθεσαν εντελώς πρωτότυπα κείμενα είτε επηρεαζόμενοι-ες από γνωστά τους δημοτικά άσματα, έγραψαν κάτι παραπλήσιο) και με ιδιαίτερη περηφάνεια, σας παρουσιάζω σε παγκόσμια πρώτη (κι έρχονται ακόμα πολλές...) το Α1 και το Α2 του Γυμνασίου Παραδεισίου σε μια βραδιά ιαμβογραφίας...

Σημείωση: Επέλεξα "να συνοδεύσω" κάθε ποίημα με έναν ζωγραφικό πίνακα που -κατά τη γνώμη μου- μοιράζεται το ίδιο θέμα ή, αν θέλετε, την ίδια ονειρική υπόσταση με τους στίχους των παιδιών.

Ξεκινάμε με το χιουμοριστικό ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο ποιητικό πόνημα κάποιου μη μαθητή του σχολείου μας:

Α1

Γ. Σταθόπουλος

Χάιδω Δ.

Το δηλητήριο, αγάπη μου, στην αγάπη τη δικιά μας

Δεν είναι το φιλί μας, είναι ο έρωτάς μας

Και όταν τα χεράκια σου κρατούσαν τα δικά μου

Τα ματάκια σου κοίταξαν με πάθος τα δικά μου.

Και τότε σου ψιθύρισα «αγάπη μου, σε θέλω»

Κι εσύ με μιας απάντησες «εγώ να δεις, καρδιά μου!»

Μα τότε όρκο δώσαμε ποτέ να μη χαθούμε

Και τώρα συνεχίζουμε να τον ακολουθούμε.

V. Wade

Ευρυδίκη Ζ.

Πώς μ’ αρέσει ο χειμώνας με τα κρύα τα πολλά,

με το χιόνι όταν πέφτει σαν βαμβάκι απαλά.

Πώς μου αρέσει να παίζω με το χιόνι στην αυλή,

χιονάνθρωπο θα φτιάξω με τη φίλη μου μαζί.

Τα Χριστούγεννα σα θα ‘ρθουν, τα δέντρα θα στολισθούν,

και στους δρόμους τα παιδάκια τα κάλαντα θα πουν!

Γ. Αβλιχος

Γιάννης Ε.

Ποτέ μην προκαλείς, προχώρα μπροστά για το μέλλον.

Ζωή να έχει πάντα και μια μεγάλη μοίρα.

S. Dali

Πηγή Κ.

Η αγάπη είναι χαρά, η χαρά είναι αγάπη

Χτύπα την κι άστηνε. Τόσες φορές θα έρθει.

E. Carriere

Κλεονίκη Γ
Κοιμάται τ’ αγοράκι μου κι εγώ το νανουρίζω

Κοιμήσου που να σε χαρώ και να σε δω μεγάλο.

Και να σε δω της παντρειάς και να σ’ αρραβωνιάσω.

Δανιήλ Γ.
Νάνι-νάνι το παιδί και όσο ν’ αποκοιμηθεί,

όσο να ‘ρθει η μάνα του να του φέρει κάτι τι,

να του φέρει λουλουδάκια, λουκουμάδες στο χαρτί.

M. Cassat

Παρασκευή Α.

Ξανθό παιδί και άμαθο γεμάτο από σκέψεις

Περνούσε δα τον χρόνο του γεμάτο από προβλέψεις.

N. Λύτρας

Χανόρα Α.

Καλώς τα τα ματάκια μου, που λάμπουν σαν τ’ αστέρια

Η ξενιτειά σ’ έφερε μες στα δικά μου χέρια.

Δέκα χρόνια πάλευα με βρόμικες κουτάλες,

τις νύχτες μόνος έμενα, δεν έκανα σπατάλες.

Τι κι αν πέρασε ο καιρός χωρίς να ‘μαι κοντά σου;

Ποτέ μου δεν εξέχασα τη μυρωδιά απ’ τα μαλλιά σου.

Τώρα που ανταμώσαμε, στης εκκλησιάς τη σκάλα,

η ζωή που θα έχουμε, θα ‘ναι μέλι-γάλα.

Δ. Σταματίου

Εύα Ε
Είμαι κούκλα αληθινή, ζωηρή και πεταχτή

και αν δε με πιστεύετε, να ‘ρθειτε να με δείτε.

Εκεί θα είμαι να σας δω και θα σας περιμένω,

μα δε μπορώ να περπατήσω και να μπουσουλήσω

γιατί τώρα γεννήθηκα και δεν τα ξέρω αυτά

μόνο γάλα ξέρω να ζητώ και να μουρμουρίζω.

P. Picasso

Αναστασία Α.

Μακάρι όλοι οι άνθρωποι να ‘τανε σαν και εμάς

χαρά και καλοσύνη να ‘χουν μέσα στην καρδιά.

Να μην υπάρχουν πόλεμοι, ούτε και δυστυχίες.

G. Sotomayor

Νίκη Ζ.

Κοιμάται τ’ αγοράκι μου, εγώ το νανουρίζω

Κοιμήσου που να σε χαρώ και να σε δω μεγάλο

Και να σε δω της παντρειάς και να σαραβαλιάσω

Anatoli

Κωνσταντίνος Κ.

Χρυσός αϊτός μας πέταξε από το περιβόλι
που ‘χε στα νύχια μάλαμα και στα φτερά χρυσάφι

και πάνου στο κεφάλι του ατίμητο λιθάρι.

Κατερίνα Ζ.

Αγάπη δίχως πείσματα, δεν έχει νοστιμάδα

D. Hockey

M. Chagall

Κυριακή Θ.
Απόψε που θα κοιμηθώ, ύπνε έλα να με πάρεις

C. Monnet

Μαρία Α.

Καθώς ο ήλιος ξεπροβάλλει την αυγή,η μέρα που

χαράζει, όλα στον κόσμο είναι ρόδινα

και εγώ κοιτώ τη φύση γαλήνια και ψύχραιμη

κι εκείνη, όπως η ψυχή κάποιων ανθρώπων.

Y. Pysar

Γαβριέλα Β.

Μοιάζεις με άγγελο που περπατάει στο λιβάδι μου

Και ότι η καρδιά σου στάζει σα μέλι. Και είσαι γλυκιά

Το βράδυ όταν κοιμάσαι, είσαι σα λουλούδι.

Τα μάτια σου λάμπουν σαν τα αστέρια και είσαι θεά.

Α2

Γιώργος Μπ.

M. Πυλαρινός

Χαίρομαι που ‘μια Έλληνας για χίλιους δύο λόγους,

λίγους από αυτούς θα πω, δεν προλαβαίνω όλους!

Η τρέλα δεν πάει στα βουνά, πάει στις παραλίες

γιατί λουλουδοπόλεμο δεν έχει άλλη χώρα,

γιατί έχουμε νοοτροπία «κι αύριο μέρα είναι»,

γιατί στην Ελλάδα η οικογένεια έχει αξία.

Γιατί μπροστά στο Μετσοβόνε τι είναι το Έμενταλ;

Γιατί φωνάζουν «αδερφέ» και όλοι μας γυρνάμε,

γιατί φοράμε πέδιλα, όχι όμως με κάλτσες!

Γιατί η τρέλα στην Ελλάδα πάει και με χίλια,

γι’ αυτό όλοι μας τρέχουμε στο δρόμο με τ’ αμάξια.

Γιατί έχουμε θάλασσα να την πιεις στο ποτήρι,

γιατί «ένα γλυκό χωρίς» κι όλοι καταλαβαίνουν,

γιατί είχαμε ΜΑΓΚΕΣ πρόγονους κι είμαστε των άκρων.

Αυτά είχα να πω εγώ, δικιά σας η συνέχεια

και τώρα βγάλτε μόνοι σας τα συμπεράσματά σας!

P. Gauguin

Ειρήνη Σ.

Ονειρεύτηκα πως ήμουν σε ένα όνειρο

Με απέραντα λουλούδια και όλοι ήταν πάντα

χαρούμενοι, μα τότε ξύπνησα και κατάλαβα

πως τίποτα δε θα μπορούσε να είναι αληθινό!

P.-A. Renoir

Αθανασία Μ.

Είμαι όμορφη εγώ και όλοι με θαυμάζουν

Μες στο σχολειό μου κάθομαι και όλοι με κοιτάζουν

Κι όμως, θα έρθει η μέρα αυτή που θα ‘χω μεγαλώσει

Την καλοσύνη μου εγώ στον κόσμο θα ‘χω δώσει

Θα έχω βρει και μια δουλειά και μένα θα μ’ αρέσει,

μοντέλο θα ‘χω γίνει εγώ κι άμα σας αρέσει!

H. Fogg

Αλέξανδρος Μ.

Το τρένο ετριγύριζε γύρω ‘π’ την Ιταλία

και είδαμε σου λέω, βρε, πανέμορφα τοπία.

Στο τέλος εσταμάτησε σε μία πιτσαρία

Και φάγαμε πίτσα πολύ, μα πιο πολύ η Λία

Αφού φάγαμε, πήγαμε σε μία παραλία

Όταν εφτάσαμε εκεί, ήτανε μια μαφία

Και πήρα εγώ τηλέφωνο την αστυνομία

Και μία ώρα αργότερα έγινε ληστεία.

D. Hals

Κατερίνα Χ.

Άνοιξε το ραδιόφωνο τραγούδια για ν’ ακούσεις

Άνοιξε το παράθυρο τον κόσμο σου να δεις

Η μουσική δίνει χαρά μεγάλη, πίστεψέ το.

Μικροί-μεγάλοι στο χωριό, το γλέντι να αρχίσει.

Την τσάντα με τα τραγούδια, την παίρνω εγώ
και φεύγω

Σε πάρτι και γιορτές πολλές του κόσμου
να πηγαίνω

Χαρά σκορπούνε πάρα πολύ, κι αν θέλεις

πίστεψέ τo.

Ledent Pol

Ελισάβετ Μ.

Καθόμουνα ψηλά στο δέντρο και έβλεπα ψηλά

Αποκοιμήθηκα και ξύπνησα λίγο πιο μετά

Είδα όνειρο καλό με πολλά λουλουδάκια

Δεν ήθελα να ξυπνήσω στο όνειρο αυτό.

Nicole

Νίκος Μ.

Τι να κάνω ρε παιδιά, πάλι απουσία πήρα

στα Μαθηματικά γιατί έκανα τη γατούλα.

J. Royo

Μαρία Κ.

Τα δυο σου μάτια σαν κοιτώ τίποτα πια
δε νοσταλγώ.

Είσαι πολύ μακριά, μακάρι να με είχες αγκαλιά.

A. Almondia

Ρονάλντο Μ.
Αν είσαι καλός μαθητής, πάρε καλούς βαθμούς και απόδειξέ το.

Κι εμείς θα σου πάρουμε ένα καινούριο ποδήλατο και φύλαξέ το.

Το χρώμα του θα είναι κόκκινο και άσπρο και θα έχει πολλές εικόνες.

Κι όλο το καλοκαίρι θα έχεις ένα ποδήλατο σαν τον φίλο σου που έχεις.

Στη γειτονιά θα κάνεις βόλτες και θα χαρείς πολύ

Γιατί θα είσαι κι εσύ ένα ωραίο παιδί.

Παντελής Τ.

S. Teplin

Θα σου δώσω τη μηχανή να πάτε μια βολτίτσα

Κι άμα ρε τη χάλασεις, θα φας και μια μπουνίτσα!

Και θα πλήρωνες και δε θα σε συμφέρει

Και αν δεν την πληρώσεις ρε, θα φας κι εσύ κλοτσίδι

Κι αν τον φας τον κλότσο ρε, θα φας κι ένα μπουνίδι

Κι όταν φας το μπουνίδι, θα φύγεις ρε αμέσως

Κι άμα ξανάρθεις ρε εδώ, θα σου κάνω μήνυση.

Κατάλαβες, παιδάκι μου, ή να στο ξαναπώ ε;

D. Hurd

Χρήστος Σ.

Η Κατερίνα είναι φίλες με την Σαββινούλα.

Η κυρία νευρίασε με τα παιδιά της τάξης.

Ο Σάββας είναι φίλος με τη Μαρία-Αγγελούσκα.

Ο Γιάννης και η Μαρία-Άγγελα έγιναν φίλοι.

Πήγα στο Τιτάν για ν’ αγοράσω σπανακόπιτα.

Της Αθανασίας της αρέσει το ποδόσφαιρο.

Πήγα στον Μαρινόπουλο και είδα την κυρία.

Για το τέλος, σας έχω επιφυλάξει μια μικρή έκπληξη: ας πούμε ότι το δημιουργικό μου ένστικτο ξύπνησε από τις ποιητικές δοκιμές των μαθητών-τριών μου και, για να ευχαριστήσω κατά κάποιον τρόπο τα παιδιά για τούτο το ξύπνημα, έφτιαξα ένα βιντεάκι. Πήρα μια μελωδία του Σπανουδάκη, μάζεψα τυχαίες εικόνες και τα συνδύασα με σκόρπιους στίχους και φράσεις ή λέξεις από τα κείμενα όλων των παιδιών με το ακόλουθο μάλλον υπερρεαλιστικό αλλά τρυφερό -πιστεύω- αποτέλεσμα:

Εμείς οι δυο πάμε πακέτο. Αχώριστα μόρια...

2011-10-16T15:06:00.001+03:00

Ότι θα ξεκινούσα ανάρτηση με πόνημα (θαρρώ) του ...Έλληνα Μπετόβεν (ή μηπως είναι ο Μπετόβεν ο ...Γερμανός Καρβέλας) ποιος το περίμενε?

Έλα όμως που ταιριάζει περίφημα με το θέμα της ανάρτησης! Γιατί αχώριστα μόρια ονομάζονται εκείνες οι λέξούλες που δεν κυκλοφορούνε μόνες τους στο λόγο, παρά μόνο ως πρώτο συνθετικό στη σύνθεση, παρεούλα με άλλες λέξεις... Κι αν οι ήρωες του τραγουδιού χρειάζονται τον έρωτα, για να πάνε πακέτο, τα αχώριστα μόρια δεν μπορουν να κάνουν αλλιώς...
Σημείωση: Το βιβλίο σας, όταν θα το πάρετε, θα δείτε ότι, επειδή θεωρεί προθέματα τα αχώριστα μόρια, ονομάζει παράγωγες τις λέξεις που σχηματίζονται με αυτά. Αγνοήστε το! Σύμφωνα με την ισχύουσα γραμματική είναι σύνθετες...

Αχώριστα Μόρια

Α)Λόγια

	Μόρια	Σημασία	Παράδειγμα
1	αρχί	1)Ανώτερος, 2)πρώτος,	1)Αρχιστράτηγός 2)αρχιμηνιά
2	αμφί	1)Και τα δύο 2)Και από τις δυο πλευρές	1)Αμφίβιο 2)αμφιβάλλω
3	Δια-, δι-	1. Διανομή 2. Χωρισμό 3. Διαφορά/ ασυμφωνία 4. Εναντιότητα 5. Κίνηση μέσα από τόπο 6. Κίνηση παντού 7. Υπεροχή 8. Χρόνο 9. Σχέση/ το μεταξύ 10. διακοπή	1. Διαιρώ 2. Διακρίνω 3. Διαφωνώ 4. Διαμάχη 5. Διασχίζω 6. Διασκορπίζω 7. διακρίνομαι 8. διαμένω 9. διαπολιτισμικό, διαπροσωπικός 10. διάλειψη
4	Διχο-	1. Χωρίζω (στα δυο) 2. Χωρίζω σε δυο ίσα μέρη	1. Διχόνοια, 2. διχοτόμηση
5	Δυσ-	1. Αναίρεση του β συνθετικού 2. Άσχημο 3. δυσκολία	1. Δυσάρεστος 2. Δυσοσμία 3. Δυσνόητο
6	Εισ-	Κίνηση προς τα μέσα	Είσοδος
7	Εκ- , εξ-(μπροστά από φωνήεν)	1. Κίνηση προς τα έξω 2. Αλλαγή 3. Επίταση/ το πολύ	1. Έξοδος 2. Εκχριστιανίζω 3. εκκωφαντικός
8	Εν-, εγ- (μπροστά από κ,γ,χ), εμ- (μπροστά από π, β φ, μ), Ερ-( μπροστά από ρ) Ελ- (μπροστά από λ)	1. ένταξη 2. προσθήκη στην ιδιότητα του β συνθετικού 3. υπαγωγή σε κατάσταση	1. Ενήλικος 2. Έμπειρος 3. έγκυος
9	Επί- επ- (μπροστά από φωνήεν) εφ- (μπροστά από λέξη που έπαιρνε δασεία στα αρχαία ελληνικά)	1. πάνω 2. προσσθήκη 3. μετά	1. έφιππος 2. επιπρόσθετος 3. επιτάσσω
10	Ημι-	μισό	Ημισέληνος
11	Περί-	1. γύρω 2. πολύ 3. αδιαφορία 4. φροντίδα	1. περιστρέφομαι 2. περίφημος 3. περιφρόνηση 4. περιποίηση
12	Ευ-	Καλό, πολύ	Ευαγγέλιο, ευάερο
13	Συν-, συγ- (μπροστά από κ,γ,χ), συμ- (μπροστά από π, β φ, μ), συρ-( μπροστά από ρ) συλ- (μπροστά από λ)	Μαζί, συνοδεία	Συγκάτοικος, συμμετοχή
14	Υπό, υφ- (μπροστά από λέξεις που έπαιρναν δασεία στα αρχαία ελληνικά)	1. κάτω από 2. σε κατώτερη θέση 3. κρυφά 4. λίγο	1. υπόγειος 2. υποδεκανέας 3. υποθάλπω 4. υφάλμυρος
15	Ομο-	Ίδιο	Ομόνοια
16	Τηλε-	Από μακριά	τηλέφωνο
17	Παν- παγ- (μπροστά από κ,γ,χ), παμ- (μπροστά από π, β φ, μ), παρ-( μπροστά από ρ) παλ- (μπροστά από λ)	1. πάρα πολύ 2. τελείως, όλος	1. Πανέμορφος 2. πανάθλιος, παλλαϊκός
18	Αεί-	Πάντα, αδιάκοπα	Αειθαλής, αεικίνητος
19	Ενδο-	Στο εσωτερικό	ενδοφλέβιος
20	Υπερ-	1. Πάνω 2. Πάρα πολύ	1. Υπερώο 2. υπέρογκός
21	Προ	1. Πριν 2. Υπεροχή, προτίμηση	1. προετοιμασία 2. προτιμώ

Β)Λαϊκά

	Μόριο	σημασία	παράδειγμα
1	Α- ,αν-, ανα-	στερητικό	Άκακος, αναβροχιά, ανίκανος
2	Ξε-	1. έξω 2. Πολύ 3. Εντελώς 4. Στέρηση 5. Χρονική διάρκεια	1. Ξεμυτίζω 2. Ξεμακραίνω 3. Ξεπαγιάζω 4. Ξεδιψώ 5. ξεκαλοκαιριάζω
3	(ξ)ανά-, (ξ)αν	1. κίνηση προς τα πάνω 2. εκκίνηση, εκδήλωση 3. επανάληψη, επιστροφή 4. Επίταξη	1. αναπήδηση 2. αναρωτιέμαι 3. ανακαλώ, αναγεννιέμαι 4. Αναζητώ

Εργασία

Με κάθε ένα από τα παραπάνω μόρια να σχηματίσετε σύνθετές λέξεις και να γράψετε τη σημασία του μορίου στη λέξη που φτιάξατε. Με 10 από τις λέξεις που σχηματίσατε να φτιάξετε προτάσεις.

Ελένη: εισαγωγή

2011-10-10T08:15:00.012+03:00

Ορίστε που μου παραπονιόσασταν πότε θα μπούμε στην Ελένη! Επιτέλους έφτασε η στιγμή (μετά από ατέλειωτες ώρες εισαγωγής και μια θεατρική παράσταση -εκκρεμεί και μια ανάρτηση για τις εντυπώσεις σας από τις Τρωάδες) να μπούμε στον Πρόλογο της τραγωδίας του Ευριπίδη με την οποία θα ασχοληθούμε φέτος.

Ελένη και Μενέλαος

Προτού ανοίξουμε τα βιβλία μας (γιατί διαθέτουμε και απ' αυτά πια!), ας δούμε την παρακάτω επισκόπηση της εισαγωγής που ετοίμασα για σας.

Ελένη (επίσκοπηση εισαγωγής)

View more presentations or Upload your own.

Υπενθυμίζω και την ασκησούλα που σας είπα και εντός τάξης: αφού παρακολουθήσετε την παραπάνω παρουσίαση, να αντιστοιχίσετε τα έργα που παρατίθενται στους ποιητές τους και να διαλέξετε ένα απ' αυτά το οποίο θα θέλατε εσείς να σκηνοθετήσετε δικαιολογώντας την επιλογή σας.

"Όλα τα πήρε το καλοκαίρι" - Οδυσσέας Ελύτης

2011-10-03T01:53:00.002+03:00

Το ποίημα αυτό του Ελύτη εντάσσεται στην μεγάλη εκείνη κατηγορία των κειμένων που εκφράζουν την θλίψη για το καλοκαίρι που τελειώνει και τη νοσταλγία για τα πράγματα που έγιναν τότε... Γιατί το καλοκαίρι είναι συνυφασμένο με την ξεκούραση, την θάλασσα,την ξενοιqσιά, τις διακοπές, τις μεγάλες μέρες, τους ανοιχτούς χώρους και το φώς. Και το τέλος του και η έναρξη του φθινοπώρου σηματοδοτεί την επιστροφή στην ρουτίνα και τις σκοτούρες, οι μέρες μικραίνουν, τα σχολεία ανοίγουν και οι μεγαλύτεροι πανε στη δουλειά, η θάλασσα είναι μουντή και άγρια,και οι άνθρωποι κλείνονται στα σπίτιτα τους....

Ας ακούσουμε τώρα το ποιημα μελοποιημένο από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου και τραγουδισμένο από την Ελευθερία Αρβανιτάκη...

Στίχοι: Οδυσσέας Ελύτης
Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου
Πρώτη εκτέλεση: Ελευθερία Αρβανιτάκη

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
τ' άγρια μαλλιά σου στην τρικυμία
το ραντεβού μας η ώρα μία.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
τα μαύρα μάτια σου το μαντίλι
την εκκλησούλα με το καντήλι.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι.

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
με τα μισόλογα τα σβησμένα
τα καραβόπανα τα σχισμένα.
Μες στις αφρόσκονες και τα φύκια
όλα τα πήρε τα πήγε πέρα
τους όρκους που έτρεμαν στον αέρα.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι.

Οι εικόνες, κάποιες τουλάχιστον, που οπτικοποιούν το βίντεο που είδατε ανήκούν στον ίδιο τον ποιητή...
Θέλω από σας : 1) Ένα κολάζ ή μια φωτογραφία ή μια ζωγραφιά (ή και τα τρία... ) με θέμα το καλοκαίρι. Αφού τις συγκεντρώσουμε, θα φτιάξουμε το δικό μας βίντεο με θέμα το καλοκαίρι...
2) Να μου βρείτε κι άλλα τραγουδια με θέμα τη θλίψη για το τέλος του καλοκαιριού ή/και τη νοσταλγία για τις όμορφες στιγμές του.... (Κι υπάρχουν και μερικά, κόντρα στο ρεύμα, που εκφράζουν τη θλίψη τους για την έναρξη του καλοκαιριού ή/και την χαρά τους για την έλευση του Σεπτέμβρη... Μπορείτε να βρείτε κάποιο;)